لوگوی هاکان سرور
لوگوی هاکان سرور

سرور مجازی میکروتیک (CHR) چیست؟ لایسنس، کاربردها و ۱۰ قدم امنیتی

روتر ابری روی رک سرور که با تونل به دو روتر شعبه وصل است؛ آموزش سرور مجازی میکروتیک CHR
فهرست مطالب
  1. سرور مجازی میکروتیک (CHR) چیست؟
  2. CHR یا RouterOS x86 با «لایسنس لول ۶»؟
  3. نکته‌های RouterOS 7 که در آموزش‌های قدیمی نیست
  4. کاربردهای سرور مجازی میکروتیک
  5. لوکیشن: داخل ایران یا خارج؟
  6. لایسنس CHR: سطح‌ها، سقف سرعت و تمدید
  7. لایسنس رایگان و دورهٔ آزمایشی ۶۰ روزه
  8. System ID، تماس دوره‌ای و deadline-at
  9. خرید، انتقال و نکته‌های کاربران ایرانی
  10. نصب CHR روی سرور مجازی خام (اختیاری)
  11. چک‌لیست ساعت اول: دسترسی و به‌روزرسانی
  12. ۱. اتصال با WinBox یا SSH و بررسی وضعیت
  13. ۲. کاربر مدیر جدید و غیرفعال‌کردن admin
  14. ۳. به‌روزرسانی RouterOS
  15. بستن سرویس‌ها و ساختن فایروال
  16. ۴. خاموش‌کردن سرویس‌های مدیریتی اضافه
  17. ۵. فایروال input با Safe Mode
  18. اگر IP اینترنت شما ثابت نیست
  19. ۶. خاموش‌کردن MAC Server و Neighbor Discovery
  20. ۷. بستن سرویس‌های جانبی
  21. تنظیمات پایه: DNS، ساعت و بکاپ
  22. ۸. تنظیم DNS
  23. ۹. منطقهٔ زمانی و NTP
  24. ۱۰. بکاپ رمزدار و export
  25. عیب‌یابی رایج سرور مجازی میکروتیک
  26. سرور مجازی میکروتیک در هاکان سرور
  27. پرسش‌های متداول
  28. سرور مجازی میکروتیک با روتر میکروتیک چه فرقی دارد؟
  29. لایسنس رایگان CHR برای چه کاری کافی است؟
  30. لایسنس CHR سالانه تمدید می‌شود؟
  31. لایسنس لول ۶ را می‌توان روی CHR فعال کرد؟
  32. CHR چقدر رم و پردازنده لازم دارد؟
  33. اگر رمز CHR را فراموش کنم چه کنم؟
  34. جمع‌بندی

سرور مجازی میکروتیک یعنی RouterOS که در قالب CHR (Cloud Hosted Router) روی یک ماشین مجازی با IP عمومی اجرا می‌شود و کار روتر میکروتیک را بدون خرید سخت‌افزار انجام می‌دهد. در این راهنما سطح‌های لایسنس CHR و سقف سرعت هرکدام را می‌بینید و ۱۰ قدم امنیتی ساعت اول بعد از تحویل سرور را با دستورهای دقیق اجرا می‌کنید.

ایمیج خام CHR، برخلاف روترهای سخت‌افزاری میکروتیک، پیکربندی پیش‌فرض ندارد: کاربر admin رمز ندارد، هیچ قانون فایروالی تعریف نشده و WinBox، SSH، Telnet و FTP روی IP عمومی باز هستند. ربات‌ها پورت‌های 8291 و 22 را بی‌وقفه اسکن می‌کنند؛ پس ساعت اول بعد از تحویل مهم‌ترین زمان برای ایمن‌کردن سرور است.

دستورها برای RouterOS 7.25 (stable از ۳۰ مهر ۱۴۰۵) و WinBox 4.4 با مستندات رسمی میکروتیک تطبیق داده شده‌اند و تفاوت نسخه‌های قدیمی‌تر را جداگانه گفته‌ایم.

به‌طور خلاصه: CHR نسخهٔ مجازی RouterOS با ۴ سطح لایسنس است: free با سقف ۱ مگابیت بر ثانیه ارسال در هر اینترفیس، p1 با ۱ گیگابیت، p10 با ۱۰ گیگابیت و p-unlimited بدون سقف. لایسنس پولی دائمی است، اما CHR باید هر چند وقت یک بار با سرور لایسنس میکروتیک تماس بگیرد. بعد از تحویل سرور:

  1. با WinBox یا SSH وصل شوید و لایسنس را ببینید.
  2. یک کاربر مدیر تازه بسازید و admin را غیرفعال کنید.
  3. RouterOS را از کانال stable به‌روز کنید.
  4. سرویس‌های telnet، ftp، www و api را خاموش و WinBox و SSH را به IP خودتان محدود کنید.
  5. در Safe Mode فایروال input بسازید.
  6. MAC Server و Neighbor Discovery را خاموش کنید.
  7. DNS باز، proxy، socks، UPnP و bandwidth-server را ببندید.
  8. DNS را تنظیم و آزمایش کنید.
  9. منطقهٔ زمانی و NTP را تنظیم کنید.
  10. بکاپ رمزدار و export بگیرید و بیرون از سرور نگه دارید.

سرور مجازی میکروتیک (CHR) چیست؟

CHR نسخه‌ای از RouterOS است که میکروتیک برای ماشین‌های مجازی ۶۴ بیتی x86 ساخته است (نسخهٔ جداگانه‌ای هم برای ARM64 دارد). مسیریابی، فایروال، NAT، تونل‌ها و VPNها، صف‌های مدیریت پهنای باند و پروتکل‌هایی مثل BGP و OSPF همه در آن فعال‌اند و تفاوت اصلی‌اش با روتر سخت‌افزاری، مدل لایسنس است. بخش‌های وابسته به سخت‌افزار، مثل وایرلس و تراشهٔ سوئیچ، در CHR وجود ندارند.

CHR روی KVM/QEMU (از جمله Proxmox VE)، VMware ESXi، Hyper-V (فقط ماشین Generation 1)، VirtualBox و Xen اجرا می‌شود و روی bhyve یا بسترهای paravirtualization کار نمی‌کند. برای RouterOS 7، فرمول رسمی حداقل رم «۵۱۲ مگابایت + ۸ × تعداد هسته × (تعداد اینترفیس − ۱)» است و دیسک دست‌کم ۱۲۸ مگابایت؛ میکروتیک دست‌کم ۱ گیگابایت رم را توصیه می‌کند. در RouterOS 7 قابلیت Fast Path فقط با کارت شبکهٔ مجازی virtio-net یا vmxnet3 کار می‌کند؛ پس روی KVM کارت virtio از E1000 مناسب‌تر است.

CHR یا RouterOS x86 با «لایسنس لول ۶»؟

در بازار ایران «سرور مجازی میکروتیک لول ۶» هم زیاد تبلیغ می‌شود. سطح‌های ۰ تا ۶ مربوط به لایسنس RouterOS روی سخت‌افزار میکروتیک و نسخهٔ x86 (نصب روی کامپیوتر معمولی) است، نه CHR. این دو مدل لایسنس جدا هستند:

موضوع CHR RouterOS x86
شناسهٔ لایسنس System ID Software ID، وابسته به MBR دیسک
چیزی که محدود می‌شود سرعت ارسال هر اینترفیس تعداد تونل‌ها و کاربران HotSpot
سطح رایگان free، دائمی، سقف ۱ مگابیت Level 1 (Demo)، فقط یک اینترفیس
دورهٔ آزمایشی ۶۰ روز برای هر سطح پولی ۲۴ ساعت بدون محدودیت
سطح‌های پولی p1، p10، p-unlimited Level 4، 5 و 6
فعال‌سازی از خود CHR با حساب mikrotik.com چسباندن کلید و ری‌استارت

نوع سرویس را با /system license print بشناسید: system-id و level یعنی CHR، و software-id و nlevel یعنی RouterOS x86. Software ID نسخهٔ x86 با بازنویسی دیسک ممکن است تغییر کند؛ نکتهٔ مهمی برای سرور مجازی که شاید دوباره نصب شود.

نکته‌های RouterOS 7 که در آموزش‌های قدیمی نیست

  • کانال stable روی 7.25 و long-term روی 7.23.8 است. RouterOS 6 فقط وصله‌های 6.49.x می‌گیرد و امکانات تازه فقط به نسخهٔ ۷ می‌آید.
  • میکروتیک ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ نسخه‌های 7.24.2 و 7.23.4 را «به‌روزرسانی امنیتی مهم» معرفی کرد؛ CHR قدیمی‌تر را زود ارتقا دهید.
  • از 7.24 پارامتر address در /ip service به available-from تغییر نام داده و از 7.21 ورود با رمز در SSH با password-authentication کنترل می‌شود.
  • RouterOS 7.25 دست‌کم WinBox 4.3 می‌خواهد. WinBox 4 برای ویندوز، macOS و لینوکس نسخهٔ بومی دارد.

کاربردهای سرور مجازی میکروتیک

CHR وقتی به کار می‌آید که یک نقطهٔ همیشه‌روشن با IP عمومی ثابت لازم دارید تا دفترها، کارمندان یا سرورها به آن وصل شوند:

  • اتصال شعبه‌ها (Site-to-Site VPN): روتر هر شعبه با WireGuard یا IPsec (IKEv2) به CHR وصل می‌شود و CHR بین شعبه‌ها مسیریابی می‌کند. اتصال را شعبه آغاز می‌کند، پس شعبهٔ بدون IP ثابت یا پشت NAT اپراتور هم وصل می‌شود. GRE و EoIP در هر دو طرف IP عمومی ثابت (remote-address) می‌خواهند و معمولاً از NAT اپراتور رد نمی‌شوند؛ اگر لایهٔ ۲ لازم دارید، EoIP را داخل تونل WireGuard و روی آدرس‌های داخلی آن بسازید.
  • دسترسی راه دور کارمندان: با L2TP/IPsec، IKEv2، SSTP، OpenVPN یا WireGuard به CHR وصل می‌شوند و از آن‌جا به منابع شرکت می‌رسند، بدون باز کردن پورت در دفتر.
  • روتر و فایروال مرکزی: CHR جلوی چند سرور دیگر NAT، فیلتر و ثبت لاگ را یک‌جا انجام می‌دهد؛ این طرح به شبکهٔ خصوصی بین سرورها از طرف ارائه‌دهنده نیاز دارد.
  • مدیریت پهنای باند: با Simple Queue، Queue Tree و PCQ سهم هر شعبه یا کاربر را از ترافیکی که از CHR عبور می‌کند تعیین می‌کنید.
  • آزمایشگاه: تمرین BGP و OSPF، آمادگی دوره‌های MTCNA و MTCRE و آزمودن پیکربندی پیش از اجرا روی روتر اصلی؛ لایسنس رایگان برای این کار کافی است.

CHR برای میزبانی سایت، اجرای ربات یا ذخیرهٔ فایل ساخته نشده است؛ برای این کارها سرور لینوکس انتخاب درست‌تری است. CHR جای روتر دفتر را هم نمی‌گیرد و هر شعبه همچنان یک روتر محلی لازم دارد.

لوکیشن: داخل ایران یا خارج؟

مبنا، محل کسانی است که به CHR وصل می‌شوند. اگر شعبه‌ها و کارمندان داخل ایران‌اند، CHR روی یک سرور مجازی ایران ترافیک را داخل کشور نگه می‌دارد. در قطعی اینترنت بین‌الملل، سرورهای داخل کشور معمولاً از داخل ایران در دسترس می‌مانند، ولی به خارج، از جمله سرورهای میکروتیک، راه ندارند. اگر طرف دیگر تونل خارج از ایران است، سرور مجازی خارجی نزدیک به همان مقصد منطقی‌تر است.

تمدید لایسنس و به‌روزرسانی RouterOS به همین سرورهای میکروتیک وابسته‌اند. CHR در قطعی کوتاه به کارش ادامه می‌دهد، اما اگر تا deadline-at به licence.mikrotik.com نرسد، لایسنس منقضی می‌شود و راه برگشت فقط خرید Prepaid Key است (بخش بعد). پس در قطعی‌های طولانی deadline-at را زیر نظر داشته باشید.

لایسنس CHR: سطح‌ها، سقف سرعت و تمدید

CHR چهار سطح لایسنس دارد. محدودیت اصلی هر سطح، سرعت ارسال (upload) در هر اینترفیس است و تقریباً همهٔ امکانات RouterOS حتی در free باز است. تنها استثنای مستند، IP/Cloud (از جمله DDNS و Back To Home) است که لایسنس پولی دائمی می‌خواهد.

سطح سقف ارسال هر اینترفیس قیمت رسمی مناسب برای
free ۱ مگابیت بر ثانیه رایگان آزمایشگاه و یادگیری
p1 ۱ گیگابیت بر ثانیه ۴۵ دلار بیشتر سرورهای مجازی
p10 ۱۰ گیگابیت بر ثانیه ۹۵ دلار پورت شبکهٔ بیش از ۱ گیگابیت
p-unlimited بدون سقف ۲۵۰ دلار بیش از ۱۰ گیگابیت

قیمت‌ها فهرست رسمی میکروتیک در آبان ۱۴۰۵ است. لایسنس‌های پولی دائمی (Perpetual) هستند و تمدید سالانه ندارند. سقف لایسنس با سرعت پورت سرور یکی نیست؛ p10 روی پورت ۱ گیگابیتی هم بیش از ۱ گیگابیت نمی‌دهد. پس برای بیشتر سرورهای مجازی p1 کافی است.

لایسنس رایگان و دورهٔ آزمایشی ۶۰ روزه

هر CHR تازه با سطح free بالا می‌آید و بدون حساب کاربری برای همیشه کار می‌کند. برای امتحان سطح‌های پولی، با حساب mikrotik.com دورهٔ آزمایشی ۶۰ روزه بگیرید؛ در WinBox از System > License و دکمهٔ Renew License، یا در ترمینال:

/system license renew
account: your-mikrotik-account
password: ********
level: p1
  status: done

بعد از ۶۰ روز، اگر لایسنس نخرید، وضعیت «Limited upgrades» می‌شود: روتر با همان سطح کار می‌کند ولی ارتقا نمی‌گیرد. اگر تا ۲ ماه بعد از پایان دورهٔ آزمایشی خریدی انجام نشود، CHR از حساب شما حذف می‌شود و نصب تازه لازم است. سطح آزمایشی را روی همان نمونه نمی‌توان بالاتر برد و کپی‌کردن ماشین هم دورهٔ آزمایشی را تمدید نمی‌کند.

System ID، تماس دوره‌ای و deadline-at

لایسنس CHR به شناسه‌ای به نام System ID گره خورده و حتی لایسنس دائمی هم باید هر چند وقت یک بار با licence.mikrotik.com تماس بگیرد. وضعیت را با این دستور ببینید (خروجی نمونه):

/system license print
         system-id: 6lR1ZP/utuJ
             level: p1
  limited-upgrades: no
   next-renewal-at: 2026-11-25 13:18:06
       deadline-at: 2026-12-25 13:18:06
  • next-renewal-at: زمان تماس بعدی با سرور لایسنس؛ از آن به بعد روتر هر یک ساعت تلاش می‌کند تا موفق شود و هر دو تاریخ جلو بروند.
  • deadline-at: آخرین مهلت تماس موفق. در مثال مستندات میکروتیک، این مهلت ۳۰ روز بعد از next-renewal-at است.
  • limited-upgrades: yes: لایسنس منقضی شده است. روتر با همان سطح و سرعت کار می‌کند، اما ارتقای RouterOS و تغییر بسته‌ها ممکن نیست. نمونهٔ منقضی را فقط با Prepaid Key می‌توان دوباره لایسنس کرد.

پس DNS روتر باید کار کند و چیزی جلوی ارتباط خروجی CHR را نگیرد؛ فایروال input که در ادامه می‌سازیم، اتصال‌های خروجی خود روتر را محدود نمی‌کند.

خرید، انتقال و نکته‌های کاربران ایرانی

  • طبق مستندات میکروتیک، پرداخت فقط با کارت اعتباری یا PayPal است؛ کارت‌های بانکی داخلی (شتاب) برای این پرداخت کار نمی‌کنند. پیش از خرید سرور از ارائه‌دهنده بپرسید سرویس با کدام سطح لایسنس تحویل می‌شود و بعد از تحویل آن را با /system license print بررسی کنید.
  • لایسنس دائمی فقط به CHR دیگری در همان حساب منتقل می‌شود، نه به حساب دیگر و نه به نمونهٔ منقضی. اگر CHR در حساب ارائه‌دهنده ثبت شده، انتقال هم فقط از دست او برمی‌آید.
  • اگر برای نمونهٔ آزمایشی لایسنس خریدید، /system license renew را یک بار دیگر روی خود CHR اجرا کنید؛ وگرنه روتر از خرید باخبر نمی‌شود.
  • /system license generate-new-id برای CHRهایی است که از یک ایمیج ساخته شده‌اند و System ID تکراری دارند. آن را فقط در سطح free اجرا کنید؛ بعد از گرفتن لایسنس، کلید فعلی دیگر به‌روز نمی‌شود.
  • از ایمیج‌ها و اسکریپت‌های «کرک» دوری کنید؛ چنین ایمیجی کد ناشناخته را با دسترسی کامل روی روتری اجرا می‌کند که ترافیک شبکهٔ شما از آن می‌گذرد.

نصب CHR روی سرور مجازی خام (اختیاری)

اگر سرویس را با RouterOS آماده تحویل گرفته‌اید، از این بخش بگذرید. روی سرور مجازی KVM که حالت Rescue (بوت از سیستم نجات) دارد، روش راهنمای رسمی میکروتیک نوشتن ایمیج خام CHR روی کل دیسک است: در Rescue با SSH وارد شوید، دیسک اصلی را با lsblk پیدا کنید (معمولاً /dev/vda یا /dev/sda) و نسخه را با آخرین نسخهٔ صفحهٔ دانلود میکروتیک عوض کنید:

lsblk
curl -L https://download.mikrotik.com/routeros/7.25/chr-7.25.img.zip | funzip | dd of=/dev/vda bs=1M
sync
reboot

هشدار: این دستور کل دیسک را بی‌بازگشت پاک می‌کند. CHR بعد از ری‌استارت با admin بدون رمز و بدون فایروال بالا می‌آید؛ بلافاصله از کنسول وب ارائه‌دهنده وارد شوید، رمز بگذارید و چک‌لیست زیر را اجرا کنید.

اگر CHR از DHCP آدرس نگرفت، از کنسول آدرس، مسیر پیش‌فرض و DNS سرور خودتان را دستی بدهید:

/ip address add address=203.0.113.10/24 interface=ether1
/ip route add gateway=203.0.113.1
/ip dns set servers=1.1.1.1,9.9.9.9

اگر ارائه‌دهنده آدرس /32 با درگاهی بیرون از زیرشبکه می‌دهد (مثلاً 172.31.1.1)، آدرس را نقطه‌به‌نقطه تعریف کنید؛ وگرنه مسیر پیش‌فرض کار نمی‌کند:

/ip address add address=203.0.113.10/32 network=172.31.1.1 interface=ether1
/ip route add gateway=172.31.1.1

چک‌لیست ساعت اول: دسترسی و به‌روزرسانی

قدم‌ها را به همین ترتیب در SSH یا Terminal در WinBox اجرا کنید. در مثال‌ها 203.0.113.10 آدرس CHR و 198.51.100.7 IP اینترنت دفتر شماست.

۱. اتصال با WinBox یا SSH و بررسی وضعیت

WinBox 4.4 را از صفحهٔ دانلود میکروتیک بگیرید (ZIP برای ویندوز و لینوکس، DMG برای مک) و در کادر Connect To آدرس سرور را بنویسید. پورت پیش‌فرض WinBox (8291) لازم نیست؛ پورت دیگر را بعد از دونقطه بیاورید، مثل 203.0.113.10:8292. با SSH هم ssh admin@203.0.113.10 کافی است و جزئیات در آموزش اتصال به سرور میکروتیک با Winbox و SSH آمده است. در اولین ورود، RouterOS پیام Change your password (Ctrl-C to skip) را نشان می‌دهد؛ همین‌جا رمزی قوی بدهید. سپس وضعیت را بررسی کنید:

/system resource print
/system license print
/interface print
/ip address print
/ip firewall filter print
/ip service print

خط version در /system resource print نسخهٔ RouterOS را نشان می‌دهد. اینترفیس عمومی CHR معمولاً ether1 است و دستورهای این مقاله همین را فرض کرده‌اند. خالی بودن /ip firewall filter print یعنی هیچ قانونی از روتر محافظت نمی‌کند.

۲. کاربر مدیر جدید و غیرفعال‌کردن admin

ربات‌ها همیشه نام admin را امتحان می‌کنند. یک کاربر با نام دیگر و رمز دست‌کم ۱۲ کاراکتری بسازید:

/user settings set minimum-password-length=12 minimum-categories=3
/user add name=netadmin group=full password="Replace-With-A-Long-Unique-Pass"
/user print

در پنجرهٔ جدید با ssh netadmin@203.0.113.10 وارد شوید و فقط اگر ورود موفق بود، admin را غیرفعال کنید (غیرفعال‌کردن برخلاف حذف برگشت‌پذیر است):

/user disable admin

نکته: در رمزِ داخل گیومه، " و \ و $ را با بک‌اسلش بنویسید؛ طبق مستندات میکروتیک، $ بدون بک‌اسلش آغاز نام متغیر است و رمز بی‌صدا کوتاه‌تر ذخیره می‌شود. اگر نسخهٔ شما /user settings را نشناخت، اول قدم ۳ را انجام دهید.

ورود SSH با کلید امن‌تر از رمز است. روی کامپیوتر خودتان با ssh-keygen -t ed25519 کلید بسازید و محتوای id_ed25519.pub را به کاربر بدهید (Ed25519 از RouterOS 7.12 پشتیبانی می‌شود):

/user ssh-keys add user=netadmin key="ssh-ed25519 AAAAC3NzaC1lZDI1NTE5AAAA... me@laptop"
/ip ssh set strong-crypto=yes

با مقدار پیش‌فرض password-authentication=yes-if-no-key، کاربری که کلید دارد دیگر با رمز از راه SSH وارد نمی‌شود؛ ورود WinBox همچنان با رمز است. strong-crypto=yes هم الگوریتم‌های ضعیف مثل CBC، 3DES و SHA-1 را از SSH حذف می‌کند.

۳. به‌روزرسانی RouterOS

نسخه‌های قدیمی RouterOS آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده دارند. پیش از ارتقا بکاپ بگیرید و بعد نسخهٔ جدید را نصب کنید:

/system backup save name=before-upgrade password="Backup-Pass"
/system package update set channel=stable
/system package update check-for-updates
/system package update install

خروجی check-for-updates شبیه زیر است و install بسته را دانلود و روتر را خودکار ری‌استارت می‌کند:

          channel: stable
installed-version: 7.24.4
   latest-version: 7.25
           status: New version is available

در WinBox: System > Packages، دکمهٔ Check for Updates و سپس Download&Install. برای تغییر کمتر، کانال long-term را انتخاب کنید. اگر CHR هنوز روی RouterOS 6 است، اول آخرین نسخهٔ 6.49.x را نصب کنید، بعد کانال upgrade را بزنید (فعلاً نسخهٔ 7.12.1 را نصب می‌کند) و پس از آن از کانال stable به آخرین نسخه برسید. اگر limited-upgrades برابر yes باشد، این قدم انجام نمی‌شود و اول باید وضعیت لایسنس درست شود.

بستن سرویس‌ها و ساختن فایروال

۴. خاموش‌کردن سرویس‌های مدیریتی اضافه

از /ip service معمولاً فقط WinBox و SSH لازم است. Telnet و FTP رمزنگاری ندارند و www (WebFig روی HTTP) و API هم اگر استفاده نمی‌شوند، فقط سطح حمله را بزرگ می‌کنند:

/ip service disable telnet,ftp,www,api,api-ssl
/ip service set ssh port=2200
/ip service print where !dynamic

عوض‌کردن پورت SSH حملهٔ هدفمند را متوقف نمی‌کند، اما تلاش‌های خودکار را کم می‌کند؛ از این به بعد با ssh -p 2200 netadmin@203.0.113.10 وصل شوید. اگر IP محل کارتان ثابت است، WinBox و SSH را به همان IP محدود کنید (در WinBox: IP > Services، فیلد Available From؛ پیش از 7.24 به‌جای available-from بنویسید address):

هشدار: بعد از این دستور، RouterOS اتصال تازه از هر IP دیگر، حتی ورود بعدی خودتان از اینترنتی دیگر، را رد می‌کند. پیش از بستن نشست فعلی، یک ورود تازه را امتحان کنید. اگر از داخل تونل VPN هم مدیریت می‌کنید، زیرشبکهٔ آن را هم بیاورید: available-from=198.51.100.7/32,10.8.0.0/24.

/ip service set winbox,ssh available-from=198.51.100.7/32

این محدودیت به‌تنهایی کافی نیست: پورت برای اسکنرها باز دیده می‌شود و روتر فقط بعد از برقراری اتصال آن را می‌بندد. محافظ اصلی، فایروال قدم بعد است.

۵. فایروال input با Safe Mode

زنجیرهٔ input ترافیکی است که مقصدش خود روتر است و قانون‌هایش به ترتیب بررسی می‌شوند؛ یک قانون drop در جای اشتباه دسترسی خودتان را قطع می‌کند. پس اول Safe Mode را روشن کنید: دکمهٔ Safe Mode در WinBox یا Ctrl+X (یا F4) در ترمینال. اگر اتصال قطع شود، RouterOS تغییرات Safe Mode را بعد از پایان مهلت TCP (حدود ۹ دقیقه) برمی‌گرداند. بعد از اطمینان، با Ctrl+X دوباره تغییرات را نگه دارید؛ Ctrl+D همه را لغو می‌کند. با بیش از ۱۰۰ تغییر، Safe Mode خودبه‌خود خاموش می‌شود و چیزی را برنمی‌گرداند؛ پس در گام‌های کوچک کار کنید.

/ip firewall address-list
add list=mgmt address=198.51.100.7 comment="office"
/ip firewall filter
add chain=input action=accept connection-state=established,related,untracked comment="accept established,related,untracked"
add chain=input action=drop connection-state=invalid comment="drop invalid"
add chain=input action=accept protocol=icmp comment="accept ICMP"
add chain=input action=accept protocol=tcp dst-port=2200,8291 src-address-list=mgmt comment="mgmt from trusted IPs"
add chain=input action=drop in-interface=ether1 comment="drop all else from WAN"

قانون اول پاسخ اتصال‌هایی را که خود روتر شروع کرده (DNS، NTP، تمدید لایسنس) می‌پذیرد، دومی بسته‌های نامعتبر را دور می‌ریزد، سومی ping را برای عیب‌یابی باز می‌گذارد، چهارمی WinBox و SSH را فقط از فهرست mgmt می‌پذیرد و آخری بقیهٔ ترافیک ورودی از اینترفیس عمومی، از جمله پورت 53، را می‌بندد.

با /ip firewall filter print stats شمارندهٔ قانون‌ها را ببینید، یک نشست تازه از IP دفتر باز کنید و از اینترنت دیگری (مثلاً اینترنت همراه) مطمئن شوید پورت 8291 بسته است. اگر روی CHR سرور VPN دارید، پورتش را پیش از قانون drop باز کنید؛ پورت WireGuard همان listen-port در خروجی /interface wireguard print است (پیش‌فرض 13231):

/ip firewall filter
add chain=input action=accept protocol=udp dst-port=13231 comment="WireGuard listen-port" place-before=[find comment="drop all else from WAN"]
add chain=input action=accept protocol=udp dst-port=500,4500 comment="IPsec IKE and NAT-T" place-before=[find comment="drop all else from WAN"]
add chain=input action=accept protocol=ipsec-esp comment="IPsec ESP" place-before=[find comment="drop all else from WAN"]
add chain=input action=accept ipsec-policy=in,ipsec comment="decrypted IPsec (L2TP, GRE, EoIP)" place-before=[find comment="drop all else from WAN"]

بسته‌های L2TP و GRE/EoIP بعد از رمزگشایی IPsec دوباره از ether1 وارد زنجیرهٔ input می‌شوند و فقط با قانون آخر (ipsec-policy=in,ipsec) از قانون drop رد می‌شوند. برای SSTP پورت TCP 443 و برای OpenVPN پورت 1194 (پیش‌فرض) را به همین روش باز کنید.

این قانون‌ها فقط از خود روتر محافظت می‌کنند. اگر CHR ترافیک شعبه‌ها را عبور می‌دهد، برای زنجیرهٔ forward هم قانون‌های established و invalid بسازید و فقط مسیرهای لازم را باز کنید. اگر CHR آدرس IPv6 عمومی دارد، همین منطق را در /ipv6 firewall filter تکرار کنید؛ قانون‌های IPv4 روی IPv6 اثری ندارند.

اگر IP اینترنت شما ثابت نیست

اینترنت خانگی و همراه معمولاً IP ثابت ندارد و فهرست mgmt با هر تغییر IP شما را بیرون می‌گذارد. راه‌های منطقی:

  • مدیریت از نقطه‌ای با IP ثابت، مثل اینترنت دفتر یا سرور دیگری با IP ثابت.
  • مدیریت از داخل تونل VPN سازمانی و بستن کامل WinBox و SSH روی اینترفیس عمومی؛ روشی که خود میکروتیک توصیه می‌کند.
  • باز گذاشتن SSH برای همه، فقط با ورود کلیدی و قانون‌های ضد Brute Force (روش زیر).

برای راه سوم، اول با کلید وارد شوید و مطمئن شوید کار می‌کند. بعد ورود با رمز را در SSH برای همهٔ کاربران ببندید و محدودیت IP سرویس ssh را بردارید:

/ip ssh set password-authentication=no
/ip service set ssh available-from=""

سپس قانون‌های صفحهٔ جلوگیری از Brute Force در مستندات میکروتیک را اضافه کنید. این قانون‌ها برای پیکربندی پیش‌فرض روترهای سخت‌افزاری نوشته شده‌اند و قانون accept و drop خودشان را دارند؛ در CHR در همهٔ آن‌ها in-interface-list=WAN را به in-interface=ether1، dst-port=22 را به dst-port=2200 و مقدار place-before را به [find comment="drop all else from WAN"] تغییر دهید.

راه ورود اضطراری، کنسول وب (VNC) پنل ارائه‌دهنده است که به فایروال وابسته نیست. اگر IP شما عوض شد، از همان کنسول IP جدید را هم به فهرست mgmt و هم به available-from سرویس‌ها اضافه کنید:

/ip firewall address-list add list=mgmt address=198.51.100.25
/ip service set winbox,ssh available-from=198.51.100.7/32,198.51.100.25/32

۶. خاموش‌کردن MAC Server و Neighbor Discovery

MAC-Telnet و MAC-WinBox به هر دستگاهی در همان شبکهٔ لایهٔ ۲ اجازه می‌دهند بدون IP به روتر وصل شود و روی سرور مجازی، این شبکه ممکن است با ماشین‌های دیگر مشترک باشد. فایروال IP جلوی این بسته‌ها را نمی‌گیرد و در CHR، برخلاف پیکربندی پیش‌فرض روترهای سخت‌افزاری، این سرویس‌ها روی همهٔ اینترفیس‌ها فعال‌اند. Neighbor Discovery هم نام، مدل و نسخهٔ روتر را برای همسایه‌ها پخش می‌کند:

/tool mac-server set allowed-interface-list=none
/tool mac-server mac-winbox set allowed-interface-list=none
/tool mac-server ping set enabled=no
/ip neighbor discovery-settings set discover-interface-list=none

۷. بستن سرویس‌های جانبی

/tool bandwidth-server set enabled=no
/ip dns set allow-remote-requests=no
/ip proxy set enabled=no
/ip socks set enabled=no
/ip upnp set enabled=no

Bandwidth Test Server (پورت 2000) فقط برای تست سرعت بین دو میکروتیک است. allow-remote-requests=yes روتر را به DNS Resolver برای دیگران تبدیل می‌کند و اگر پورت 53 از اینترنت باز بماند، از سرور شما برای حملهٔ DNS Amplification سوءاستفاده می‌شود. اگر کلاینت‌های VPN به DNS روتر نیاز دارند، آن را روشن بگذارید ولی مطمئن شوید قانون آخر قدم ۵ پورت 53 را روی ether1 می‌بندد. proxy، socks و UPnP به‌طور پیش‌فرض خاموش‌اند و این دستورها فقط از آن مطمئن می‌شوند.

تنظیمات پایه: DNS، ساعت و بکاپ

۸. تنظیم DNS

CHR برای به‌روزرسانی، تمدید لایسنس و NTP به DNS نیاز دارد. از DNS پیشنهادی ارائه‌دهنده یا دو Resolver عمومی استفاده کنید:

/ip dns set servers=1.1.1.1,9.9.9.9
/ip dns print
:put [:resolve upgrade.mikrotik.com]

اگر دستور آخر به‌جای یک IP خطا داد، DNS یا مسیر پیش‌فرض مشکل دارد. رکوردهای استاتیک و تنظیمات کش را در کانفیگ DNS در سرور میکروتیک ببینید.

۹. منطقهٔ زمانی و NTP

ساعت درست برای لاگ‌ها، اعتبار گواهی‌ها و IPsec لازم است. time-zone-autodetect به‌طور پیش‌فرض روشن است و با سرویس ابری میکروتیک، منطقهٔ زمانی را از محل IP عمومی سرور تعیین می‌کند؛ برای سروری در آلمان یعنی ساعت آلمان (اگر آن سرویس در دسترس باشد). برای وقت تهران، تشخیص خودکار را خاموش کنید؛ وگرنه در راه‌اندازی بعدی، منطقهٔ دستی جایگزین می‌شود:

/system clock set time-zone-autodetect=no time-zone-name=Asia/Tehran
/system ntp client set enabled=yes
/system ntp client servers add address=pool.ntp.org
/system ntp client servers add address=ir.pool.ntp.org
/system ntp client print
/system clock print

پس از کمی صبر، status در خروجی NTP باید synchronized شود و gmt-offset در خروجی clock باید +03:30 باشد؛ ایران از ۱۴۰۲ ساعت تابستانی ندارد. ناحیهٔ ir.pool.ntp.org فقط چند سرور فعال دارد و برای همین کنار pool.ntp.org آمده است، نه به‌جای آن.

۱۰. بکاپ رمزدار و export

RouterOS دو نوع پشتیبان دارد و هر دو را لازم دارید:

نوع فایل کاربرد محدودیت
backup .backup باینری، با رمز رمزنگاری می‌شود بازگرداندن کامل همین روتر برای همان روتر و همان نسخهٔ RouterOS
export .rsc متنی ساختن دوباره روی CHR جدید رمز کاربران در آن نیست
/system identity set name=chr-office
/system backup save name=chr-base password="Backup-Pass"
/export file=chr-base
/file print

فایل‌ها را از بخش Files در WinBox یا با SCP به کامپیوتر خودتان منتقل کنید؛ FTP را در قدم ۴ بسته‌اید:

scp -P 2200 netadmin@203.0.113.10:chr-base.rsc .
scp -P 2200 netadmin@203.0.113.10:chr-base.backup .

export به‌طور پیش‌فرض پارامترهای حساس را پنهان می‌کند و با show-sensitive آن‌ها را هم می‌نویسد؛ چنین فایلی را مثل رمز عبور نگه دارید. بکاپ بدون رمز هم پیکربندی را خوانا ذخیره می‌کند. بازگرداندن با /system backup load name=chr-base password="Backup-Pass" انجام می‌شود و روتر را ری‌استارت می‌کند.

عیب‌یابی رایج سرور مجازی میکروتیک

نشانه علت محتمل راه‌حل
سرعت ارسال حدود ۱ مگابیت بر ثانیه می‌ماند لایسنس free /system license print؛ دورهٔ آزمایشی یا خرید لایسنس
limited-upgrades: yes و ارتقا انجام نمی‌شود پایان دورهٔ آزمایشی یا نرسیدن به سرور لایسنس تا deadline-at DNS و اینترنت خروجی را درست کنید؛ نمونهٔ منقضی فقط با Prepaid Key
Check for Updates خطای DNS یا timeout می‌دهد DNS تنظیم نشده یا مسیر خروجی قطع است قدم ۸ و /ping 1.1.1.1
CHR داخل ایران به سرور دانلود میکروتیک نمی‌رسد اختلال ارتباط بین‌الملل routeros-7.25.npk و نسخهٔ 7.25 هر بستهٔ اضافهٔ نصب‌شده (از all_packages-x86-7.25.zip) را در Files آپلود و ری‌استارت کنید؛ با limited-upgrades: yes این هم کار نمی‌کند
WinBox وصل نمی‌شود IP شما در mgmt یا available-from نیست، یا پورت عوض شده از کنسول VNC فهرست mgmt و /ip service print را بررسی کنید
SSH با رمز درست رد می‌شود برای کاربر کلید SSH ثبت شده یا password-authentication=no است با کلید وارد شوید یا کلید را از /user ssh-keys حذف کنید
VPN بعد از ساختن فایروال قطع شد قانون drop آخر پورت VPN را بسته قانون accept با place-before
دو CHR یک System ID دارند کلون از یک ایمیج generate-new-id فقط در سطح free

اگر کنسول وب پنل ارائه‌دهنده هم به RouterOS نرسید، مشکل از خود سرور مجازی است و باید به پشتیبانی ارائه‌دهنده خبر دهید.

ماهی یک بار ورودهای ناموفق (/log print where message~"login failure")، پورت‌هایی که قابلیت‌های تازه باز کرده‌اند (/ip service print where dynamic)، deadline-at لایسنس و نسخهٔ تازهٔ RouterOS را بررسی کنید و export تازه بگیرید.

سرور مجازی میکروتیک در هاکان سرور

اگر نمی‌خواهید درگیر پیدا کردن زیرساخت سازگار شوید، سرور مجازی میکروتیک هاکان سرور برای همین کاربرد است و بعد از تحویل، چک‌لیست بالا را اجرا می‌کنید. تحویل سرویس خودکار و کمتر از یک ساعت است. IP سرویس تا زمانی که سرویس تمدید شود ثابت می‌ماند؛ برای CHR که شعبه‌ها با همین IP به آن وصل می‌شوند، این موضوع اهمیت دارد. تهیهٔ بکاپ بر عهدهٔ کاربر است و با ثبت تیکت هم قابل درخواست است؛ پس قدم ۱۰ را جدی بگیرید. پشتیبانی فنی ۲۴ ساعته از طریق تیکت در دسترس است.

اگر هنوز در حال یادگیری هستید، CHR رایگان روی VirtualBox یا Proxmox در کامپیوتر خودتان کافی است و لازم نیست سرور بخرید. اگر کنار روتر وب‌سرور یا پایگاه داده هم لازم دارید، یک سرور مجازی لینوکسی جداگانه منطقی‌تر است.

پرسش‌های متداول

سرور مجازی میکروتیک با روتر میکروتیک چه فرقی دارد؟

هر دو RouterOS اجرا می‌کنند و دستورها یکی است. روتر سخت‌افزاری در دفتر است و وایرلس و پورت فیزیکی دارد؛ CHR در دیتاسنتر با IP عمومی اجرا می‌شود و لایسنسش بر اساس سقف سرعت است. معمولاً این دو مکمل هم‌اند و روتر دفتر به CHR وصل می‌شود.

لایسنس رایگان CHR برای چه کاری کافی است؟

برای آزمایشگاه، یادگیری و آزمودن پیکربندی. سقف ۱ مگابیت بر ثانیه ارسال در هر اینترفیس حتی برای یک اتصال VPN معمولی کافی نیست.

لایسنس CHR سالانه تمدید می‌شود؟

نه. سطح‌های p1، p10 و p-unlimited دائمی‌اند و یک بار خریده می‌شوند. «تمدید» در CHR فقط تماس خودکار روتر با سرور لایسنس است که باید پیش از deadline-at موفق شود؛ اگر نشود، لایسنس منقضی می‌شود، روتر کار می‌کند ولی ارتقا نمی‌گیرد و فقط با Prepaid Key دوباره لایسنس می‌شود.

لایسنس لول ۶ را می‌توان روی CHR فعال کرد؟

نه. لایسنس سطح ۶ برای RouterOS روی سخت‌افزار میکروتیک یا x86 است و به Software ID گره خورده، اما لایسنس CHR بر پایهٔ System ID است. طبق مستندات میکروتیک، ارتقا یا انتقال لایسنس x86 یا RouterBOARD به CHR (و برعکس) پشتیبانی نمی‌شود و برای CHR باید لایسنس جداگانه خرید.

CHR چقدر رم و پردازنده لازم دارد؟

میکروتیک دست‌کم ۱ گیگابایت رم را توصیه می‌کند. برای چند تونل و چند ده کاربر، ۱ گیگابایت رم و یک یا دو هستهٔ پردازشی معمولاً کافی است؛ رمزنگاری VPN برای کاربران زیاد بیش از همه پردازنده را درگیر می‌کند.

اگر رمز CHR را فراموش کنم چه کنم؟

RouterOS راهی برای بازیابی رمز ندارد. اگر کاربر دیگری با دسترسی full دارید، با آن رمز تازه بگذارید؛ وگرنه باید RouterOS را دوباره نصب کنید و پیکربندی را از فایل export برگردانید. نصب دوباره System ID تازه می‌سازد؛ اگر لایسنس پولی دارید، باید آن را در حساب mikrotik.com (همان حسابی که CHR در آن ثبت شده و شاید حساب ارائه‌دهنده باشد) به نمونهٔ جدید منتقل کنید.

جمع‌بندی

سرور مجازی میکروتیک همان RouterOS روی ماشین مجازی است و برای اتصال شعبه‌ها، دسترسی راه دور، فایروال مرکزی و آزمایشگاه به کار می‌آید. اول سطح لایسنس را با /system license print روشن کنید: free فقط برای تمرین است و برای بیشتر سرورهای مجازی p1 کافی است. لایسنس پولی دائمی است، ولی تماس خودکار با سرور لایسنس باید پیش از deadline-at موفق شود.

قدم بعد، اجرای ۱۰ قدم ساعت اول است، به‌خصوص فایروال input و محدودکردن WinBox و SSH، و در پایان یک بکاپ رمزدار و export بیرون از سرور. بعد از آن تونل‌ها و مسیرهای شبکه را روی CHR بسازید.