وردپرس چیست؟ کاربردها، مزایا و معایب و شروع کار با وردپرس

وردپرس (WordPress) نرم‌افزاری رایگان و متن‌باز برای ساخت و مدیریت سایت است که روی هاست نصب می‌شود و بدون برنامه‌نویسی، از وبلاگ و سایت شرکتی تا فروشگاه اینترنتی را راه می‌اندازد. این راهنما می‌گوید وردپرس چیست و چطور کار می‌کند، برای چه سایتی مناسب است و نصب و تنظیمات اولیه‌اش را قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد.

وردپرس پراستفاده‌ترین سیستم مدیریت محتوای دنیاست، اما سایت واقعی دامنه، هاست و نگهداری منظم می‌خواهد و وردپرس برای هر سایتی مناسب نیست؛ هر جا گزینهٔ ساده‌تری کافی باشد، همین‌جا می‌گوییم. منوها و دستورها مطابق وردپرس 7.1، آخرین نسخه در زمان نگارش این مطلب (آبان ۱۴۰۵)، و پیشخوان فارسی آن است.

به‌طور خلاصه:

• وردپرس سیستم مدیریت محتوای متن‌باز با مجوز GPLv2 یا نسخه‌های بعدی است که با PHP و MySQL یا MariaDB کار می‌کند و طبق W3Techs روی ۳۹٫۵ درصد سایت‌های دنیا نصب است.
• WordPress.org خود نرم‌افزار است و روی هاست خودتان نصب می‌شود؛ WordPress.com سرویس میزبانی‌شدهٔ Automattic است و طبق شرایط استفاده‌اش برای ساکنان ایران نیست.
• نرم‌افزار رایگان است و هزینه‌ها دامنه، هاست و در صورت نیاز پوسته یا افزونهٔ پولی است. برای وبلاگ و سایت شرکتی کوچک، هاست اشتراکی با PHP 8.3 و HTTPS کافی است.
• بعد از نصب: زبان فارسی، منطقهٔ زمانی تهران، پیوند یکتای «نام نوشته» و بررسی «نمایش به موتورهای جستجو»؛ برای تاریخ شمسی یک افزونه.
• همه‌چیز را به‌روز نگه دارید و پوسته یا افزونهٔ نال‌شده نصب نکنید.

وردپرس چیست؟

سیستم مدیریت محتوا یعنی چه؟

سیستم مدیریت محتوا (CMS) نرم‌افزاری است که نوشتن مطلب، ساختن صفحه، بارگذاری عکس و مدیریت کاربران را از یک پنل تحت وب ممکن می‌کند، بی‌آنکه برای هر صفحه کد بنویسید. پنل وردپرس «پیشخوان» (Dashboard) نام دارد و از example.com/wp-admin باز می‌شود.

وردپرس با زبان PHP نوشته شده و محتوا و تنظیمات را در پایگاه‌دادهٔ MySQL یا MariaDB نگه می‌دارد. مجوزش GPLv2 یا نسخه‌های بعدی آن است: هر کسی می‌تواند آن را برای هر کاری اجرا، بررسی، تغییر و دوباره منتشر کند و طبق صفحهٔ مجوز وردپرس، از نگاه پروژه پوسته‌ها و افزونه‌ها هم مشمول همین مجوزند. برای شما یعنی نرم‌افزار رایگان است و سایت را هر وقت بخواهید، با فایل‌ها و پایگاه‌داده‌اش به هاست دیگری می‌برید.

تاریخچه و نسخهٔ فعلی

وردپرس سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲) با انشعاب مت مولنوگ (Matt Mullenweg) و مایک لیتل (Mike Little) از نرم‌افزار وبلاگ‌نویسی b2/cafelog شروع شد. هر سال دو یا سه نسخهٔ اصلی می‌آید و نسخه‌های جزئی میانشان اشکال‌ها و حفره‌های امنیتی را می‌بندند. نسخهٔ 7.1 در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ منتشر شد و آخرین نسخهٔ جزئی‌اش، 7.1.4، در ۶ آبان؛ 7.2 در مرحلهٔ آزمایشی (بتا) است و انتشارش برای ۱۷ آذر ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است.

سهم وردپرس از سایت‌های دنیا

طبق آمار W3Techs، در زمان نگارش این مطلب (آبان ۱۴۰۵) وردپرس روی ۳۹٫۵ درصد همهٔ وب‌سایت‌ها کار می‌کند و سهمش میان سایت‌هایی که سیستم مدیریت محتوای شناخته‌شده دارند ۵۸٫۲ درصد است؛ رتبهٔ دوم، Shopify، روی ۵٫۳ درصد سایت‌هاست. نتیجهٔ عملی: برای وردپرس پوسته، افزونه، آموزش و متخصص فراوان پیدا می‌شود.

تفاوت WordPress.org و WordPress.com

هر دو بر پایهٔ همان نرم‌افزارند. WordPress.org خانهٔ پروژهٔ متن‌باز است: وردپرس را از آنجا می‌گیرید و روی هاست خودتان نصب می‌کنید که به آن «خودمیزبان» (Self-hosted) می‌گویند. WordPress.com سرویس تجاری شرکت Automattic است که وردپرس را روی سرورهای خودش برایتان اجرا می‌کند. ستون WordPress.com طبق راهنما و صفحهٔ پلن‌های خود آن در زمان نگارش این مطلب است.

ویژگی	WordPress.org (خودمیزبان)	WordPress.com
هاست و دامنه	خودتان تهیه می‌کنید	میزبانی جزو سرویس است؛ پلن رایگان فقط زیردامنهٔ wordpress.com دارد
به‌روزرسانی، بکاپ و امنیت سرور	با شما و ارائه‌دهندهٔ هاست	خودکار با سرویس
نصب افزونه و پوستهٔ دلخواه	آزاد	در همهٔ پلن‌های پولی، نه در پلن رایگان
هزینه	نرم‌افزار رایگان؛ هزینهٔ هاست، دامنه و نگهداری	پلن رایگان با تبلیغ و پلن‌های پولی
کاربر ساکن ایران	نرم‌افزار با مجوز GPL برای همه آزاد است	طبق شرایط استفاده، مجاز نیست

برای ساکنان ایران نکتهٔ مهم‌تری هست: طبق بند ۱۸ شرایط استفادهٔ Automattic، کاربر با استفاده از سرویس تأیید می‌کند که در کشورهای مشمول تحریم جامع آمریکا، از جمله ایران، حضور یا اقامت ندارد و شرکت می‌تواند دسترسی را بدون اطلاع قبلی ببندد. همین شرایط WooCommerce.com و Jetpack.com را هم در بر می‌گیرد، هرچند خود افزونهٔ ووکامرس از مخزن wordpress.org نصب می‌شود. پس در ایران، وردپرس خودمیزبان راه عملی است؛ خارج از ایران، اگر نمی‌خواهید درگیر هاست و به‌روزرسانی شوید، WordPress.com ساده‌تر است.

وردپرس چطور کار می‌کند؟

هر سایت وردپرسی از چند دسته فایل و یک پایگاه‌داده ساخته می‌شود و شناختن آن‌ها نشان می‌دهد هر تغییر را کجا بدهید و از چه چیزی بکاپ بگیرید.

هسته، پوسته و افزونه

• هسته (Core): فایل‌های اصلی وردپرس در پوشه‌های wp-admin و wp-includes و بیشتر فایل‌های ریشهٔ سایت. هر به‌روزرسانی آن‌ها را بازنویسی می‌کند، پس ویرایش‌شان نکنید.
• پوسته (Theme): ظاهر و چیدمان صفحه‌ها، در wp-content/themes. هر لحظه یک پوسته فعال است و با عوض کردنش محتوا پاک نمی‌شود، هرچند شاید لازم باشد فهرست‌ها و ابزارک‌ها را دوباره بچینید.
• افزونه (Plugin): هر قابلیتی که در هسته نیست، از فرم تماس تا فروشگاه، در wp-content/plugins.
• رسانه و پیکربندی: عکس‌ها و فایل‌های بارگذاری‌شده در wp-content/uploads و اطلاعات اتصال به پایگاه‌داده و کلیدهای امنیتی در wp-config.php.

پایگاه‌داده؛ جای محتوا و تنظیمات

نوشته‌ها، برگه‌ها، کاربران، دیدگاه‌ها و تنظیمات در پایگاه‌داده‌اند، نه در فایل‌ها. یک نصب معمولی ۱۲ جدول با پیشوند پیش‌فرض wp_ می‌سازد؛ مثلاً wp_posts نوشته‌ها، برگه‌ها و محتوای افزونه‌ها مثل محصول ووکامرس را نگه می‌دارد، wp_options تنظیمات سایت را و wp_users کاربران را. نتیجهٔ عملی: بکاپ کامل یعنی فایل‌ها و پایگاه‌داده با هم؛ هیچ‌کدام به‌تنهایی سایت را برنمی‌گرداند.

ویرایشگر بلوک و ویرایشگر سایت

از وردپرس 5.0 (۲۰۱۸) ویرایشگر بلوکی است (معروف به گوتنبرگ، Gutenberg): هر پاراگراف، عنوان، عکس یا دکمه یک بلوک است. از 5.9 (۲۰۲۲) با پوسته‌های بلوکی (Block Theme)، سربرگ، پابرگ و قالب صفحه‌ها را هم در نمایش › ویرایشگر با بلوک‌ها می‌سازید؛ پوسته‌های کلاسیک از نمایش › سفارشی‌سازی و ابزارک‌ها استفاده می‌کنند. پوستهٔ پیش‌فرض، Twenty Twenty-Five، بلوکی است و از راست‌به‌چپ پشتیبانی می‌کند.

صفحه‌سازها (Page Builder) مثل Elementor چیدمان با کشیدن و رها کردن را آزادتر می‌کنند، اما معمولاً کد و بار بیشتری به صفحه اضافه می‌کنند و چیدمانی که با آن‌ها می‌سازید به همان افزونه وابسته می‌ماند؛ پیش از نصب، ببینید ویرایشگر بلوکی کافی است یا نه.

از درخواست تا صفحه

1. درخواست به وب‌سرور (Apache، Nginx یا LiteSpeed) می‌رسد؛ اگر کش صفحه نسخهٔ آماده‌ای داشته باشد، همان فرستاده می‌شود.
2. وگرنه index.php از راه wp-load.php فایل wp-config.php را می‌خواند و آن هم wp-settings.php را، که هسته، افزونه‌های فعال و functions.php پوسته را بارگذاری می‌کند.
3. وردپرس نشانی را با قاعده‌های پیوند یکتا تفسیر و محتوا را از پایگاه‌داده می‌خواند.
4. بر اساس سلسله‌مراتب قالب‌ها (Template Hierarchy) دقیق‌ترین قالب موجود انتخاب می‌شود؛ برای یک نوشته معمولاً single، اگر نبود singular و در آخر index. سپس HTML به مرورگر می‌رود.

پس کد هر افزونهٔ فعال در هر درخواست بدون کش اجرا می‌شود؛ افزونهٔ سنگین همهٔ صفحه‌ها را کند می‌کند و کش صفحه به همین دلیل این‌قدر اثر دارد. همین محتوا از راه REST API (/wp-json/) به اپلیکیشن یا فرانت‌اند جدا هم می‌رسد که به آن وردپرس هدلس (Headless) می‌گویند.

با وردپرس چه سایتی می‌شود ساخت؟

کاربردهای رایج

• وبلاگ و سایت خبری: کاربرد اصلی وردپرس؛ دسته، برچسب، بایگانی، خوراک RSS و نقشهٔ سایت (/wp-sitemap.xml) را از ابتدا دارد.
• سایت شرکتی و نمونه‌کار: چند برگهٔ ثابت، فرم تماس و بخش خبر، معمولاً با یک پوسته و دو سه افزونه.
• فروشگاه اینترنتی: با افزونهٔ رایگان WooCommerce (ووکامرس) که واحد پول تومان را هم دارد؛ درگاه‌های پرداخت ایرانی با افزونهٔ جدا اضافه می‌شوند. ووکامرس برای هاست فروشگاه PHP 8.3 به بالا، MySQL 8.0 یا MariaDB 10.6 به بالا، HTTPS و دست‌کم ۲۵۶ مگابایت حافظه برای وردپرس را توصیه می‌کند.
• آموزش آنلاین، عضویت، انجمن و چندزبانه: با افزونه‌هایی مثل Tutor LMS و LearnPress برای دوره، Ultimate Member برای عضویت، bbPress برای انجمن و Polylang برای چند زبان.

چه وقت وردپرس انتخاب درستی نیست؟

• یک صفحهٔ معرفی که سالی یکی دو بار عوض می‌شود: صفحهٔ HTML ساده یا سایت‌ساز آماده کم‌دردسرتر است؛ وردپرس حتی برای یک صفحه هم نگهداری می‌خواهد.
• نرم‌افزار تحت وب با منطق اختصاصی: سامانهٔ رزرو پیچیده، داشبورد داده یا یک محصول SaaS را با فریم‌ورکی مثل Laravel یا Django تمیزتر می‌سازید تا با ده‌ها افزونه.
• کسی برای نگهداری نیست: اگر کسی هر هفته به‌روزرسانی‌ها را انجام نمی‌دهد، سایت‌ساز آماده یا سپردن نگهداری به یک متخصص امن‌تر است.
• فروشگاه بسیار بزرگ با اتصال به انبار و حسابداری: با ووکامرس شدنی است، اما سرور قوی، کش درست و متخصص می‌خواهد؛ هزینهٔ نگهداری را از قبل بسنجید.

مزایا و معایب وردپرس

مزایا

• رایگان و بدون وابستگی: فقط هاست، دامنه و افزونهٔ پولی احتمالی هزینه دارند و به ارائه‌دهندهٔ خاصی وابسته نمی‌شوید.
• اکوسیستم بزرگ: در زمان نگارش این مطلب بیش از ۷۰ هزار افزونه و هزاران پوستهٔ رایگان در مخزن رسمی هست.
• فارسی و راست‌به‌چپ: ترجمهٔ رسمی فارسی و پشتیبانی کامل از راست‌به‌چپ.
• مدیریت محتوا بدون کدنویسی: ویرایشگر بلوک، زمان‌بندی انتشار و نقش‌های کاربری مدیر کل، ویرایشگر، نویسنده، مشارکت‌کننده و مشترک.
• پایهٔ مناسب برای سئو: نشانی‌های خوانا، نقشهٔ سایت داخلی و افزونه‌هایی مثل Yoast SEO و Rank Math.

معایب

• نگهداری همیشگی: هسته، پوسته و افزونه‌ها مرتب به‌روزرسانی می‌گیرند و هر به‌روزرسانی ممکن است با بخش دیگری ناسازگار باشد.
• افزونه‌زدگی: یک افزونه برای هر نیاز کوچک، سایتی کند و پر از تداخل می‌سازد و کیفیت افزونه‌ها هم یکسان نیست.
• هدف رایج حمله: ربات‌ها مدام دنبال افزونهٔ قدیمی و رمز ضعیف می‌گردند. بیشتر آسیب‌پذیری‌ها در افزونه‌ها و پوسته‌هاست، نه در هسته؛ طبق گزارش Patchstack، از ۱۱٬۳۳۴ آسیب‌پذیری تازهٔ سال ۲۰۲۵ فقط ۶ مورد در هسته بود.
• سرعت خودکار نیست: بدون کش، عکس بهینه و پوستهٔ سبک، سایت با رشد محتوا کند می‌شود.
• هزینهٔ نسخه‌های پولی: بسیاری از پوسته‌ها و افزونه‌های پولی اشتراک سالانه دارند و پرداختش از ایران معمولاً ساده نیست؛ پس اول جایگزین رایگان و به‌روز را در مخزن رسمی بگردید.

حداقل نگهداری یک سایت وردپرسی

1. هفته‌ای یک بار پیشخوان › به‌روزرسانی‌ها را ببینید. وردپرس نسخه‌های جزئی را خودکار نصب می‌کند و در نصب‌های تازه، نسخه‌های اصلی را هم، مگر هاست یا نصب‌کننده این را خاموش کرده باشد.
2. پوسته و افزونهٔ بلااستفاده را حذف کنید، نه فقط غیرفعال.
3. برای هر مدیر رمز یکتا بگذارید و ورود دومرحله‌ای را با یک افزونه فعال کنید.
4. بکاپ زمان‌بندی‌شده بگیرید و یک نسخه را بیرون از هاست نگه دارید.

جزئیات این کارها، از ورود دومرحله‌ای تا پاک‌سازی سایت هک‌شده، در راهنمای امنیت وردپرس آمده است.

شروع کار با وردپرس: هاست و نصب

پیش از خرید هاست می‌توانید وردپرس را در WordPress Playground امتحان کنید؛ این ابزار رسمی، وردپرس را بدون هاست در مرورگر اجرا می‌کند و برای آزمایش و یادگیری است، نه سایت واقعی. اگر وقت ساختن سایت را ندارید، طراحی سایت را به متخصص بسپارید، اما دامنه، هاست و حساب «مدیر کل» به نام خودتان بماند.

انتخاب هاست و پیش‌نیازها

سایت واقعی یک دامنه و یک هاست می‌خواهد. برای وبلاگ یا سایت شرکتی کوچک، یک هاست لینوکس اشتراکی با کنترل پنلی مثل cPanel کافی است. سرور مجازی برای فروشگاه پرترافیک، چند سایت سنگین یا نیاز به تنظیمات سطح سرور منطقی است و آن وقت مدیریت سیستم‌عامل و امنیت سرور هم با شماست. مقایسهٔ انواع هاست را در راهنمای انواع هاست ببینید.

صفحهٔ پیش‌نیازهای وردپرس در زمان نگارش این مطلب این‌ها را توصیه می‌کند:

• PHP نسخهٔ 8.3 یا جدیدتر؛
• MySQL نسخهٔ 8.0 یا جدیدتر، یا MariaDB نسخهٔ 10.11 یا جدیدتر؛
• پشتیبانی از HTTPS؛
• وب‌سرور Apache یا Nginx با امکان بازنویسی نشانی (mod_rewrite)؛ LiteSpeed هم قاعده‌های بازنویسی Apache را می‌خواند.

وردپرس با PHP 7.4 و MySQL 5.5.5 هم اجرا می‌شود، اما این نسخه‌ها دیگر پشتیبانی نمی‌شوند و خطر امنیتی دارند. پیش از نصب، SSL دامنه را فعال کنید تا نشانی سایت از ابتدا https:// باشد؛ بعد از نصب، نسخه‌های واقعی را در ابزارها › سلامت سایت › اطلاعات (بخش‌های «سرور» و «پایگاه‌داده») ببینید.

روش اول: نصب‌کنندهٔ کنترل پنل

بعضی هاست‌های cPanel نصب‌کننده‌ای مثل Softaculous دارند و بعضی ندارند؛ اگر هاست شما ندارد، از روش دوم یا سوم استفاده کنید. در Softaculous، WordPress را انتخاب کنید و در زبانهٔ Install، پروتکل https:// و دامنه را انتخاب کنید و برای نصب روی خود دامنه، فیلد In Directory را خالی کنید. زبان را فارسی بگذارید و برای مدیر، نام کاربری‌ای جز admin و رمزی بلند و یکتا انتخاب کنید.

روش دوم: نصب دستی

در نصب دستی، بستهٔ وردپرس را از wordpress.org در پوشهٔ سایت باز می‌کنید، یک پایگاه‌داده و کاربری با همهٔ دسترسی‌ها (ALL PRIVILEGES) می‌سازید و نصب‌کننده را در مرورگر اجرا می‌کنید. مراحل کامل در cPanel و رفع خطاهای رایج در آموزش نصب وردپرس روی هاست سی‌پنل آمده است.

نکتهٔ زبان: در بستهٔ اصلی (انگلیسی)، اولین صفحهٔ نصب‌کننده فهرست زبان‌هاست و با انتخاب «فارسی» ترجمهٔ رسمی دانلود می‌شود؛ اگر این صفحه نیامد، سرور به wordpress.org دسترسی نداشته یا اجازهٔ نوشتن در wp-content را نداشته است. بستهٔ فارسی fa.wordpress.org هم رسمی است، اما ممکن است عقب باشد (در زمان نگارش این مطلب 7.1، در برابر 7.1.4)؛ بعد از نصبش فوراً به‌روزرسانی کنید.

روش سوم: نصب با WP-CLI

WP-CLI ابزار رسمی خط فرمان وردپرس است. اگر هاست به شما SSH یا Terminal داده (در cPanel از Advanced › Terminal)، با wp --info ببینید نصب است یا نه. روی سرور مجازی خودتان، با روش رسمی نصبش کنید (PHP 7.2.24 یا جدیدتر لازم است):

curl -O https://raw.githubusercontent.com/wp-cli/builds/gh-pages/phar/wp-cli.phar
php wp-cli.phar --info
chmod +x wp-cli.phar
sudo mv wp-cli.phar /usr/local/bin/wp

روی هاست اشتراکی بدون WP-CLI و sudo، دو خط اول را در پوشهٔ خانگی اجرا کنید و به جای wp بنویسید php ~/wp-cli.phar.

روی هاست cPanel، پایگاه‌داده و کاربرش را اول در cPanel بسازید و کاربر را با همهٔ دسترسی‌ها به آن اضافه کنید (Manage My Databases یا Database Wizard)؛ هر دو نام معمولاً با نام کاربری حساب و زیرخط شروع می‌شوند. بعد در پوشهٔ سایت (نام‌ها نمونه‌اند):

cd ~/public_html
wp core download
wp config create --dbname=cpuser_wp --dbuser=cpuser_wpuser --prompt=dbpass
wp core install --url=https://example.com --title="My Site" --admin_user=YOUR_ADMIN --admin_email=you@example.com
wp language core install fa_IR --activate
wp option update timezone_string "Asia/Tehran"

• --prompt=dbpass رمز پایگاه‌داده را می‌پرسد تا در تاریخچهٔ خط فرمان نماند؛ config create اتصال را امتحان می‌کند و کلیدهای امنیتی را خودش می‌سازد.
• core install بدون --admin_password رمزی تصادفی می‌سازد و در خط Admin password: نشان می‌دهد؛ آن را در مدیر رمز ذخیره و عنوان سایت را بعداً فارسی کنید.
• دو دستور آخر ترجمهٔ فارسی را نصب و فعال می‌کنند (خروجی نمونه: Success: Installed 1 of 1 languages.) و منطقهٔ زمانی را تهران می‌گذارند.

چرا --locale=fa_IR را به دستور دانلود نمی‌دهیم؟ این گزینه فقط وقتی کار می‌کند که بستهٔ فارسی آخرین نسخه ساخته شده باشد؛ در زمان نگارش این مطلب برای 7.1.4 نبود و دستور خطای The requested locale (fa_IR) was not found. می‌داد، اما روش بالا در هر دو حالت کار می‌کند. روی سرور مجازی، وب‌سرور، PHP و پایگاه‌داده را پیش‌تر خودتان راه می‌اندازید و دستورها را با کاربر صاحب فایل‌های سایت اجرا می‌کنید، نه root؛ آنجا اگر کاربر پایگاه‌داده اجازه داشته باشد، wp db create بعد از config create پایگاه‌داده را هم می‌سازد.

تنظیمات اولیه بعد از نصب

این کارها را پیش از انتشار اولین مطلب انجام دهید؛ عوض کردن بعضی‌شان، مثل پیوند یکتا، روی سایت فعال نشانی‌ها را تغییر می‌دهد.

تنظیمات عمومی و منطقهٔ زمانی تهران

در تنظیمات › عمومی (Settings › General):

1. «عنوان سایت» و «معرفی کوتاه» را بنویسید؛ عنوان سایت در نتایج جست‌وجو هم دیده می‌شود.
2. «نشانی وردپرس (URL)» و «نشانی سایت (URL)» با https:// شروع شوند و «نشانی ایمیل مدیریت» ایمیلی باشد که واقعاً می‌خوانید.
3. «زبان سایت» را «فارسی» بگذارید؛ هر کاربر زبان پیشخوان خودش را در کاربران › شناسنامه انتخاب می‌کند.
4. در «زمان محلی»، از گروه «آسیا» گزینهٔ «تهران» را انتخاب کنید. پیش‌فرض نصب فارسی اختلاف ثابت UTC+3:30 است که فعلاً با ساعت تهران یکی است؛ اما اگر قواعد ساعت رسمی عوض شود، گزینهٔ شهر با به‌روزرسانی دادهٔ منطقه‌های زمانی سرور درست می‌ماند.
5. بعد از «ذخیرهٔ تغییرات»، «زمان محلی … است» را با ساعت خودتان مقایسه کنید. اگر بین فروردین و شهریور یک ساعت جلو بود، دادهٔ منطقهٔ زمانی PHP سرور احتمالاً قدیمی است (ایران از ۱۴۰۲ ساعت تابستانی ندارد)؛ به پشتیبانی هاست خبر دهید و تا اصلاح، UTC+3:30 را بگذارید.

پیوندهای یکتا

پیوند یکتا (Permalink) ساختار نشانی نوشته‌هاست. در تنظیمات › پیوندهای یکتا گزینهٔ «نام نوشته» (/%postname%/) را انتخاب و ذخیره کنید تا نشانی‌ها کوتاه و خوانا باشند و به تاریخ وابسته نباشند. نصب تازه، اگر آزمایش خودش موفق شود، «روز و نام» را می‌گذارد و وگرنه نشانی‌هایی با /index.php/ یا «ساده» (?p=123) را.

با «نام نوشته»، عنوان فارسی نشانی فارسی می‌سازد. گوگل آن را درست می‌خواند، اما نشانی کپی‌شده کدشده (مثل %D9%88) و طولانی است؛ برای نشانی کوتاه‌تر یا انگلیسی، «نامک» (Slug) را پیش از انتشار ویرایش کنید. ساختار را بعد از انتشار مطالب فقط با ریدایرکت 301 از نشانی‌های قدیمی عوض کنید.

موتورهای جست‌وجو و دیدگاه‌ها

در تنظیمات › خواندن، بخش «نمایش به موتورهای جستجو»، تا سایت در حال ساخت است می‌توانید «از موتورهای جستجو درخواست کن تا محتوای سایت را بررسی نکنند» را تیک بزنید، اما روز راه‌اندازی برش دارید؛ این تیک به صفحه‌ها noindex می‌دهد، نقشهٔ سایت را خاموش می‌کند و در پیشخوان پیام «موتورهای جستجو مسدود شده‌اند» را نشان می‌دهد. صفحهٔ اصلی (آخرین نوشته‌ها یا یک برگهٔ ثابت) را هم همین‌جا تعیین می‌کنید.

در تنظیمات › گفت‌وگو، اگر دیدگاه نمی‌خواهید، «اجازه به دیگران برای ثبت دیدگاه‌ها روی نوشته‌های تازه» را بردارید و اگر می‌خواهید، «دیدگاه‌ها باید به صورت دستی تأیید شوند.» را تیک بزنید تا هرزنامه منتشر نشود.

پاک‌سازی محتوای نمونه و کاربران

• نوشتهٔ نمونهٔ «سلام دنیا!» (Hello world!) و «برگه نمونه» (Sample Page) را حذف کنید.
• در افزونه‌ها، Hello Dolly را حذف کنید؛ Akismet را هم اگر از آن استفاده نمی‌کنید.
• از سه پوستهٔ پیش‌فرض بستهٔ 7.1 (Twenty Twenty-Three تا Twenty Twenty-Five)، جز پوستهٔ فعال فقط یکی را برای عیب‌یابی نگه دارید.
• برای هر نفر حساب جدا با کمترین نقش لازم بسازید (کاربران › افزودن کاربر) و «مدیر کل» را فقط به صاحب سایت و یک نفر فنی بدهید.

فارسی‌سازی، تاریخ شمسی و فونت

ترجمهٔ رسمی فارسی را داوطلبان در translate.wordpress.org نگه می‌دارند و در زمان نگارش این مطلب ترجمهٔ هستهٔ 7.1 حدود ۹۹ درصد کامل بود. با فارسی شدن، پیشخوان راست‌به‌چپ می‌شود، اما تاریخ‌ها میلادی می‌مانند و فقط نام ماه‌ها، مثل «ژانویه»، فارسی می‌شود.

برای تاریخ شمسی، افزونهٔ رایگان پارسی دیت (Parsi Date) در زمان نگارش این مطلب بیش از ۱۰۰ هزار نصب فعال داشت، ۸ آبان ۱۴۰۵ به‌روز شده بود و با وردپرس 7.1.4 آزمایش شده بود. طبق صفحهٔ افزونه، تاریخ‌های پیشخوان و سایت را شمسی می‌کند، در ویرایشگر بلوک تاریخ‌گزین شمسی دارد، با ووکامرس سازگار است و ی و ک عربی را فارسی می‌کند. تنظیماتش در منوی «پارسی دیت» است؛ اگر پوسته‌تان تاریخ شمسی دارد، لازمش ندارید.

برای فونت فارسی دلخواه، در پوستهٔ بلوکی از نمایش › فونت‌ها و «بارگذاری فونت»، فونت آزادی مثل وزیرمتن (Vazirmatn) را با فرمت .woff2 اضافه کنید و در استایل‌های سراسری پوسته به کار ببرید.

انتخاب پوسته و افزونه

افزونه را در افزونه‌ها › افزودن افزونه پیدا کنید و «هم‌اکنون نصب نمایید» و بعد «فعال‌سازی» را بزنید. پوسته را با دکمهٔ «افزودن پوسته» در نمایش › پوسته‌ها پیدا کنید و «نصب» و بعد «فعال نمایید» را بزنید. فایل zip را با «بارگذاری افزونه» یا «بارگذاری پوسته» در همین صفحه‌ها نصب می‌کنید.

پیش از نصب، این‌ها را ببینید

• «آخرین به‌روزرسانی در:» تازه باشد؛ افزونه‌ای که سال‌ها به‌روز نشده، وصلهٔ امنیتی بعدی را هم نمی‌گیرد.
• کارت افزونه بگوید «با نگارش وردپرس شما سازگار است»، نه «با نگارش وردپرس شما آزمایش نشده است».
• «نصب‌های فعال:» و پاسخ‌گویی سازنده در انجمن پشتیبانی صفحهٔ افزونه را ببینید.
• برای پوسته، پشتیبانی از راست‌به‌چپ (برچسب RTL Language Support در صفحهٔ پوسته) را بررسی کنید.

افزونه‌های لازم برای شروع

با چند افزونه شروع کنید و برای هر نیاز فقط یکی. این نمونه‌ها رایگان‌اند (بعضی نسخهٔ پولی هم دارند) و در زمان نگارش این مطلب با وردپرس 7.1.4 آزمایش شده بودند:

نیاز	نمونه در مخزن رسمی	نکته
سئو	Yoast SEO یا Rank Math	فقط یکی را فعال کنید
کش صفحه	LiteSpeed Cache روی وب‌سرور LiteSpeed، WP Super Cache روی Apache	متناسب با وب‌سرور هاست
بکاپ	UpdraftPlus	یک نسخه را بیرون از هاست بفرستید
فرم تماس	Contact Form 7	رسیدن ایمیل فرم را آزمایش کنید
تاریخ شمسی	پارسی دیت	اگر پوسته تاریخ شمسی ندارد

نکته‌های مخصوص کاربران ایران

• نال‌شده، هرگز: نسخهٔ نال‌شده (Nulled)، یعنی پوسته یا افزونهٔ پولی که بررسی لایسنسش حذف شده و رایگان پخش می‌شود، از راه‌های رایج آلوده شدن سایت‌های وردپرسی است و وصلهٔ امنیتی رسمی هم نمی‌گیرد.
• سرویس‌های خارجی داخل پوسته: فونت گوگل، CAPTCHA یا ویدیوی یوتیوب ممکن است برای بازدیدکنندهٔ داخل ایران کند یا در دسترس نباشد؛ پوسته‌ای بگیرید که بدون آن‌ها هم کار کند.

مشکلات رایج شروع کار و راه‌حل

نشانه	علت محتمل	راه‌حل
«خطا در برقراری ارتباط با پایگاه‌داده»	نام، کاربر، رمز یا میزبان پایگاه‌داده در wp-config.php اشتباه است یا کاربر به پایگاه‌داده اضافه نشده	DB_NAME، DB_USER، DB_PASSWORD و DB_HOST را اصلاح و کاربر را با ALL PRIVILEGES اضافه کنید
صفحهٔ اصلی باز می‌شود، اما نوشته‌ها خطای 404 می‌دهند	قاعده‌های بازنویسی در .htaccess نیست یا Nginx برای وردپرس تنظیم نشده	پیوندهای یکتا را دوباره ذخیره کنید (اگر .htaccess قابل نوشتن نباشد، وردپرس قاعده‌ها را همان‌جا نشان می‌دهد)؛ در Nginx، داخل location /: try_files $uri $uri/ /index.php?$args;
سایت در گوگل دیده نمی‌شود	تیک «از موتورهای جستجو درخواست کن…» مانده یا سایت هنوز تازه است	تیک را بردارید و نقشهٔ سایت (/wp-sitemap.xml، یا با Yoast و Rank Math /sitemap_index.xml) را در Google Search Console ثبت کنید
نصب یا به‌روزرسانی با «دریافت انجام نشد.» شکست می‌خورد	هاست به wordpress.org نمی‌رسد؛ مثلاً هاست داخل ایران در زمان اختلال ارتباط بین‌الملل	بعد از وصل شدن، پیشخوان › به‌روزرسانی‌ها را دوباره ببینید، یا فایل zip را از wordpress.org بگیرید و با «بارگذاری افزونه» نصب کنید
«جهت انجام عملیات تعمیرات زمان‌بندی شده برای مدت کوتاهی در دسترس نیست.» نمی‌رود	به‌روزرسانی نیمه‌کاره فایل .maintenance را جا گذاشته	وردپرس بعد از ۱۰ دقیقه آن را نادیده می‌گیرد؛ فایل را از ریشهٔ سایت حذف و به‌روزرسانی را تکرار کنید
«یک خطای مهم در این وب سایت رخ داده است.»	افزونه یا پوسته‌ای که با نسخهٔ PHP یا وردپرس ناسازگار است	ایمیل مدیر را برای پیوند «حالت بازیابی» ببینید، یا پوشهٔ همان افزونه را در wp-content/plugins تغییر نام دهید تا غیرفعال شود

هاست وردپرس در هاکان سرور

برای شروع، سرور مجازی لازم نیست؛ یک وبلاگ یا سایت شرکتی کوچک روی هاست اشتراکی به‌خوبی اجرا می‌شود. هاست لینوکس هاکان سرور بر پایهٔ cPanel و با وب‌سرور LiteSpeed، در ایران و اروپا ارائه می‌شود. برای سایت وردپرسی، صفحه‌های هاست وردپرس و پشتیبانی وردپرس را هم ببینید. پشتیبانی فنی ۲۴ ساعته از طریق تیکت در دسترس است.

اگر سایت بعدها به سرور مجازی منتقل شد، در سرور مجازی هاکان سرور ارتقای منابع سرویس با ثبت تیکت انجام می‌شود.

پرسش‌های متداول

آیا وردپرس رایگان است؟

بله. خود نرم‌افزار با مجوز GPL رایگان است؛ هزینه‌ها مربوط به دامنه، هاست و در صورت نیاز پوسته یا افزونهٔ پولی یا طراح است.

برای کار با وردپرس برنامه‌نویسی لازم است؟

برای ساختن و مدیریت یک سایت معمولی نه. برای قابلیت اختصاصی یا پوستهٔ سفارشی، آشنایی با PHP، HTML، CSS و جاوااسکریپت لازم می‌شود.

وردپرس فارسی را از کجا دانلود کنیم؟

فقط از wordpress.org یا fa.wordpress.org؛ ساده‌ترین راه گرفتن آخرین نسخه از wordpress.org و انتخاب «فارسی» در اولین صفحهٔ نصب است. بستهٔ سایت‌های دیگر ممکن است دست‌کاری شده باشد.

آیا وردپرس امن است؟

هسته را تیم امنیتی وردپرس نگهداری می‌کند و به‌روزرسانی‌های امنیتی‌اش خودکار نصب می‌شوند. خطر اصلی افزونه یا پوستهٔ قدیمی، نسخهٔ نال‌شده و رمز ضعیف است و با به‌روزرسانی منظم، افزونه‌های کم و ورود دومرحله‌ای بسیار کم می‌شود.

آموزش وردپرس را از کجا شروع کنیم؟

با یک سایت آزمایشی در Playground یا روی هاست شروع کنید و مراحل همین راهنما را پیش ببرید. دوره‌های رایگان رسمی در learn.wordpress.org هستند که بیشترشان انگلیسی‌اند؛ پرسش‌های فارسی را در انجمن‌های پشتیبانی وردپرس فارسی بپرسید.

تفاوت نوشته و برگه چیست؟

نوشته (Post) مطلب تاریخ‌دار با دسته و برچسب است که در وبلاگ و خوراک RSS می‌آید. برگه (Page) محتوای ثابتی مثل «درباره ما» یا «تماس با ما» است که دسته ندارد.

جمع‌بندی

وردپرس نرم‌افزاری رایگان و متن‌باز است که با یک دامنه و یک هاست ساده، از وبلاگ تا فروشگاه را راه می‌اندازد و داده‌هایش مال خود شماست. بهایش نگهداری است: به‌روزرسانی منظم، افزونه‌های کم و بکاپ بیرون از هاست. برای یک صفحهٔ معرفی ساده یا نرم‌افزار تحت وب اختصاصی، ابزار دیگری مناسب‌تر است.

قدم بعدی: هاستی با PHP 8.3 و HTTPS بگیرید، وردپرس را با یکی از سه روش بالا نصب کنید و پیش از اولین مطلب، تنظیمات عمومی، پیوند یکتا و «نمایش به موتورهای جستجو» را بررسی کنید.