لوگوی هاکان سرور
لوگوی هاکان سرور

Redis چیست؟ نصب و امن‌سازی Redis روی اوبونتو و کاربردهای آن

استوانهٔ پایگاه‌داده با برچسب Redis کنار رک سرور؛ پایگاه‌دادهٔ درون‌حافظه‌ای Redis
فهرست مطالب
  1. Redis چیست و چرا سریع است؟
  2. کاربردهای Redis
  3. انواع داده در Redis با مثال
  4. آیا به Redis نیاز دارید؟
  5. تفاوت Redis و Memcached
  6. مجوز Redis و Valkey به زبان ساده
  7. نصب Redis روی اوبونتو، گام‌به‌گام
  8. کدام نسخه روی کدام اوبونتو؟
  9. گام ۱: نصب بستهٔ اوبونتو
  10. گام ۲: بررسی سرویس
  11. پیش‌فرض‌های بستهٔ اوبونتو
  12. نصب از مخزن رسمی Redis
  13. نصب Valkey
  14. اجرای Redis با داکر
  15. امن‌سازی Redis
  16. گام ۱: پیش‌فرض‌های شبکه را نگه دارید
  17. گام ۲: ساخت کاربران ACL
  18. گام ۳: ورود بدون لو رفتن رمز
  19. گام ۴: فایروال و اتصال از سرور دیگر
  20. گام ۵: به‌روزرسانی امنیتی
  21. تنظیم حافظه: maxmemory و بیرون‌رانی
  22. تنظیمات لینوکس: overcommit و THP
  23. ماندگاری داده: RDB و AOF
  24. روشن کردن AOF روی سرور دارای داده
  25. بکاپ و بازگردانی
  26. مانیتورینگ Redis
  27. دستورهای کند و تأخیر
  28. KEYS یا SCAN؟
  29. اتصال برنامه‌ها به Redis
  30. PHP با phpredis
  31. Python با redis-py
  32. Node.js با node-redis
  33. لاراول و Celery
  34. وردپرس با کاربر ACL
  35. رفع خطاهای رایج Redis
  36. خطای MISCONF
  37. سرور مناسب برای Redis
  38. پرسش‌های متداول
  39. Redis دیتابیس است یا کش؟
  40. Redis چقدر رم می‌خواهد؟
  41. با ری‌استارت سرور داده‌های Redis پاک می‌شود؟
  42. آیا روی هاست اشتراکی می‌شود Redis نصب کرد؟
  43. نصب Redis روی Debian چه فرقی دارد؟
  44. جمع‌بندی

Redis چیست؟ Redis یک پایگاه‌دادهٔ درون‌حافظه‌ای (In-Memory) از نوع کلید-مقدار (Key-Value) است که داده را در رم نگه می‌دارد و به همین دلیل بسیار سریع پاسخ می‌دهد؛ بیشتر به‌عنوان کش، محل نگهداری نشست‌ها و صف کارها کنار دیتابیس اصلی به کار می‌رود.

در این راهنما می‌بینید Redis چه کارهایی می‌کند و چه وقت لازمش ندارید؛ بعد آن را روی Ubuntu 24.04 یا 26.04 نصب می‌کنید و امنیت، حافظه و ماندگاری‌اش را تنظیم می‌کنید. نسخه‌ها و پیش‌فرض‌ها با مستندات رسمی و بسته‌های آبان ۱۴۰۵ تطبیق داده شده‌اند.

به‌طور خلاصه: Redis برای داده‌ای مناسب است که باید سریع خوانده شود و معمولاً از منبع اصلی دوباره ساخته می‌شود.

  • نصب: sudo apt install redis-server؛ نسخهٔ 7.0 روی Ubuntu 24.04 و 8.0 روی 26.04.
  • امنیت: بسته فقط روی 127.0.0.1 گوش می‌دهد. پورت 6379 را به اینترنت باز نکنید و برای هر برنامه کاربر ACL جدا بسازید.
  • حافظه: maxmemory بگذارید؛ برای کش خالص allkeys-lru و برای صف و نشست noeviction.
  • ماندگاری: برای کش خالص save "" و برای صف و دادهٔ مهم، AOF همراه RDB.
  • نیاز: بسیاری از سایت‌های کوچک به Redis نیاز ندارند؛ کش صفحه و OPcache اغلب کافی است.

Redis چیست و چرا سریع است؟

نام Redis کوتاه‌شدهٔ REmote DIctionary Server است. هر داده زیر یک کلید ذخیره می‌شود و برنامه با دستورهایی مثل SET و GET با آن کار می‌کند. سه ویژگی، Redis را از دیتابیس‌های رابطه‌ای جدا می‌کند:

  • دادهٔ اصلی در رم است. خواندن و نوشتن منتظر دیسک نمی‌ماند، اما حجم داده به رم سرور محدود است.
  • ساختار داده دارد. فهرست، مجموعه و هش را مستقیم می‌سازید و عملیات روی آن‌ها اتمی است.
  • دستورها پشت سر هم اجرا می‌شوند. Redis عمدتاً تک‌ریسمانی (Single-threaded) است؛ پس یک دستور کند همهٔ کلاینت‌ها را منتظر نگه می‌دارد.

Redis جای MySQL یا PostgreSQL را نمی‌گیرد؛ SQL و Join ندارد و داده‌ای بزرگ‌تر از رم در آن جا نمی‌شود. الگوی رایج، کش کنار دیتابیس (Cache-Aside) است: برنامه اول کلید را از Redis می‌خواند؛ اگر بود (Cache Hit) همان را برمی‌گرداند و اگر نبود (Cache Miss) از دیتابیس می‌خواند و نتیجه را با زمان انقضا (TTL) در Redis می‌نویسد. با تغییر داده در دیتابیس، کلید کش حذف می‌شود.

کاربردهای Redis

کاربرد ابزار Redis نمونهٔ واقعی
کش (Cache) SET با TTL نتیجهٔ کوئری سنگین یا HTML صفحه
نشست کاربر (Session) رشته یا Hash با TTL ورود مشترک بین چند سرور برنامه
صف کارها (Queue) List یا Stream ارسال ایمیل با صف لاراول یا Celery
محدودسازی نرخ (Rate Limiting) INCR با EXPIRE سقف درخواست هر IP در دقیقه
پیام‌رسانی (Pub/Sub) PUBLISH و SUBSCRIBE اعلان زنده بین سرویس‌ها
جدول امتیازات (Leaderboard) Sorted Set رتبه‌بندی کاربران یا محصولات

در Pub/Sub مشترکی که آن لحظه وصل نیست پیام را از دست می‌دهد؛ برای پیامی که نباید گم شود از Streams استفاده کنید.

انواع داده در Redis با مثال

مثال‌ها را بعد از نصب در redis-cli امتحان کنید.

# String: a value with a 5-minute TTL
SET app:page:home "hello" EX 300
GET app:page:home
TTL app:page:home

# Hash: one object with named fields
HSET app:user:42 name "Sara" plan "pro"
HGETALL app:user:42

# List: a simple queue (LPUSH in, BRPOP out)
LPUSH app:jobs:email "job-1"
BRPOP app:jobs:email 5

# Set: unique members
SADD app:online 42 77
SISMEMBER app:online 42

# Sorted set: top 3 by score
ZADD app:scores 1500 "sara" 1200 "ali"
ZRANGE app:scores 0 2 REV WITHSCORES

# Stream: append-only event log
XADD app:events * type login user 42
XRANGE app:events - +

# Rate limit: hits per IP in a 60-second window
INCR app:rate:203.0.113.7
EXPIRE app:rate:203.0.113.7 60 NX
  • BRPOP کار را از صف برمی‌دارد؛ اگر پردازش قطع شود، آن کار گم می‌شود. برای صف مطمئن از Streams استفاده کنید.
  • EXPIRE ... NX (از Redis 7.0) فقط به کلید بدون انقضا زمان می‌دهد. اگر خروجی INCR از سقف شما بیشتر شد، درخواست را رد کنید.

آیا به Redis نیاز دارید؟

بسیاری از سایت‌های کوچک به Redis نیاز ندارند و هر سرویس اضافه یعنی یک چیز بیشتر برای نگهداری و امن‌سازی. اول کوئری‌های کند را ایندکس کنید و کش صفحه و OPcache را فعال کنید.

وضعیت شما پیشنهاد
وبلاگ یا سایت شرکتی کش صفحه و OPcache؛ Redis معمولاً تفاوت کمی می‌سازد
ووکامرس یا سایت عضویت بسیاری از صفحه‌ها کش نمی‌شوند؛ کش آبجکت با Redis می‌ارزد
چند سرور برنامه پشت لود بالانسر Redis برای نشست و کش مشترک
صف کم‌حجم صف روی دیتابیس کافی است؛ پیش‌فرض لاراول هم همین است

راه‌اندازی کش آبجکت در راهنمای افزایش سرعت سایت وردپرس آمده است. برای یک سایت کوچک لازم نیست به خاطر Redis سرور بگیرید و هاست لینوکس بر پایهٔ cPanel کم‌دردسرتر است.

تفاوت Redis و Memcached

ویژگی Redis Memcached
مدل داده String، Hash، List، Set، Sorted Set، Stream مقدار خام؛ سریال‌سازی با کلاینت
ماندگاری RDB و AOF ندارد (Warm Restart فقط برای ری‌استارت تمیز)
سقف اندازه مقدار رشته تا ۵۱۲ مگابایت کلید ۲۵۰ بایت؛ آیتم پیش‌فرض ۱ مگابایت
پردازش اجرای دستور روی ریسمان اصلی؛ I/O Threads اختیاری چندریسمانی؛ پیش‌فرض ۴ ریسمان
مقیاس تکثیر (Replication)، Sentinel و Cluster توزیع کلید با کلاینت

برای کش سادهٔ مقدارهای کوچک، Memcached کافی است. اگر ساختار داده، ماندگاری، صف یا Pub/Sub لازم دارید، Redis را انتخاب کنید.

مجوز Redis و Valkey به زبان ساده

  • تا نسخهٔ 7.2: مجوز متن‌باز BSD-3-Clause.
  • از نسخهٔ 7.4 (مارس ۲۰۲۴): RSALv2 یا SSPLv1؛ کد در دسترس ماند، اما به تعریف OSI متن‌باز نبود.
  • Valkey (مارس ۲۰۲۴): بنیاد لینوکس پروژه را از Redis 7.2.4 با مجوز BSD ادامه داد.
  • از Redis 8 (مه ۲۰۲۵): گزینهٔ متن‌باز AGPLv3 هم اضافه شد و نسخهٔ رایگان Redis Open Source نام گرفت.

اگر Redis را پشت برنامهٔ خودتان اجرا می‌کنید، این تغییرها در عمل چیزی عوض نکرده است؛ محدودیت‌ها بیشتر به ارائهٔ آن به‌عنوان سرویس یا تغییر کدش مربوط است. جزئیات در صفحهٔ مجوزهای Redis آمده است.

نصب Redis روی اوبونتو، گام‌به‌گام

پیش‌نیاز، دسترسی SSH با کاربر دارای sudo است؛ دستورهای پایه را در دستورات پرکاربرد در لینوکس ببینید. برای یادگیری یک سرور لینوکس کوچک کافی است (حدود ۱ گیگابایت رم؛ عددی تجربی، نه رسمی). دستورها روی Ubuntu 24.04 و 26.04 یکسان‌اند.

نکته: Redis، Valkey و کانتینر داکر هر سه پورت 6379 را می‌گیرند. روی هر سرور فقط یکی را روشن نگه دارید؛ دومی روی پورت اشغال‌شده بالا نمی‌آید و apt هم ممکن است خطایی نشان ندهد.

کدام نسخه روی کدام اوبونتو؟

وضعیت مخزن‌ها در زمان نگارش این مطلب (آبان ۱۴۰۵):

بسته Ubuntu 24.04 (noble) Ubuntu 26.04 (resolute)
redis-server 7.0.15 (universe) 8.0.5 (universe)
valkey-server 7.2.14 (universe) 9.0.6 (main)
مخزن رسمی Redis 8.10.3 8.10.3

پس روی Ubuntu 26.04 هم Redis نصب می‌شود و Valkey جایگزین اجباری نیست. تفاوت در پشتیبانی است: طبق چرخهٔ انتشار اوبونتو، تعهد پنج‌سالهٔ امنیتی (برای 26.04 تا مه ۲۰۳۱) مخصوص main است و پوشش ۱۰ سالهٔ universe با Ubuntu Pro می‌آید. با این حال Redis هم وصله می‌گیرد؛ مثلاً USN-8866-1 در مهر ۱۴۰۵ برای هر دو نسخه منتشر شد.

  • بستهٔ اوبونتو: انتخاب ساده برای بیشتر پروژه‌ها.
  • مخزن رسمی Redis: برای آخرین نسخه یا ماژول‌های JSON، Search و Time Series.
  • Valkey: اگر پروژه تازه است و مجوز BSD یا پشتیبانی مخزن main (فقط در 26.04) برایتان مهم است.

گام ۱: نصب بستهٔ اوبونتو

sudo apt update
sudo apt install redis-server
redis-server --version

نمونهٔ خروجی دستور آخر شامل v=7.0.15 روی 24.04 یا v=8.0.5 روی 26.04 است. بسته از میرورهای اوبونتو می‌آید که معمولاً روی سرورهای داخل ایران هم در دسترس‌اند. اگر apt بسته را پیدا نکرد، مخزن universe فعال نیست:

sudo add-apt-repository universe
sudo apt update

گام ۲: بررسی سرویس

سرویس خودکار اجرا و برای بوت فعال می‌شود.

systemctl status redis-server --no-pager
systemctl is-enabled redis-server
redis-cli ping
sudo ss -ltnp 'sport = :6379'

نمونهٔ خروجی: active (running)، سپس enabled و PONG. دستور آخر باید پورت 6379 را فقط روی 127.0.0.1 و [::1] نشان دهد؛ یعنی از بیرون سرور در دسترس نیست.

پیش‌فرض‌های بستهٔ اوبونتو

این مقدارها از فایل تنظیمات و فایل سرویس خود بسته‌هاست:

تنظیم پیش‌فرض یعنی
bind 127.0.0.1 -::1 فقط از خود سرور؛ - یعنی نبودن IPv6 خطا نیست
protected-mode yes کاربر default بدون رمز فقط از اتصال محلی پذیرفته می‌شود
supervised systemd فایل سرویس خودش این پارامتر را می‌دهد؛ ویرایش لازم نیست
maxmemory 0 بدون سقف؛ باید تنظیم کنید
save 3600 1 300 100 60 10000 خطش در فایل کامنت است، اما همین پیش‌فرض داخلی فعال است

تنظیمات در /etc/redis/redis.conf، داده در /var/lib/redis و لاگ در /var/log/redis/redis-server.log است. سرویس با کاربر redis در محیطی محدود اجرا می‌شود و جز این پوشه‌ها و /run/redis روی فایل‌سیستم اصلی نمی‌نویسد.

نصب از مخزن رسمی Redis

دسترسی به packages.redis.io بسته به شبکهٔ سرور، به‌ویژه داخل ایران، ممکن است فرق کند؛ اول بسنجید:

curl -sI -m 10 https://packages.redis.io/gpg | head -n 1

نمونهٔ خروجی موفق HTTP/2 200 است؛ خروجی خالی یا 403 یعنی همان بستهٔ اوبونتو را نگه دارید. دستورهای راهنمای رسمی:

sudo apt-get install lsb-release curl gpg
curl -fsSL https://packages.redis.io/gpg | sudo gpg --dearmor -o /usr/share/keyrings/redis-archive-keyring.gpg
sudo chmod 644 /usr/share/keyrings/redis-archive-keyring.gpg
echo "deb [signed-by=/usr/share/keyrings/redis-archive-keyring.gpg] https://packages.redis.io/deb $(lsb_release -cs) main" | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/redis.list
sudo apt-get update
sudo apt-get install redis

نام سرویس، مسیرها و پیش‌فرض‌های شبکه همان است و ماژول‌های JSON، Search، Time Series و Bloom هم بارگذاری می‌شوند.

هشدار: این بسته نسخهٔ بالاتری حساب می‌شود و redis-server اوبونتو را ارتقا می‌دهد؛ برگشت به نسخهٔ پایین‌تر با همان فایل‌های داده معمولاً ممکن نیست، پس اول از داده و redis.conf بکاپ بگیرید. اگر این فایل را ویرایش کرده‌اید، apt می‌پرسد کدام نسخه بماند: نسخهٔ جدید (Y) را بردارید و تنظیمات خودتان را دوباره اضافه کنید. فایل سرویس این بسته --daemonize no را نمی‌دهد و با daemonize yes فایل قدیمی ممکن است سرویس بالا نیاید.

نصب Valkey

اگر Redis روشن باشد، سرویس Valkey روی پورت 6379 بالا نمی‌آید و valkey-cli ping ممکن است از همان Redis پاسخ بگیرد؛ پس اول Redis را خاموش کنید:

# skip the first command if Redis is not installed
sudo systemctl disable --now redis-server
sudo apt install valkey-server
sudo ss -ltnp 'sport = :6379'
valkey-cli ping

در خروجی ss باید نام valkey-server را ببینید، نه redis-server. سرویس valkey-server با کاربر valkey اجرا می‌شود، تنظیمات در /etc/valkey/valkey.conf و داده در /var/lib/valkey است. بقیهٔ این راهنما با جایگزینی redis-cli با valkey-cli و این نام‌ها یکسان است.

طبق مستندات مهاجرت Valkey، Valkey با Redis 7.2 و نسخه‌های قبل‌تر سازگار است، اما فایل‌های دادهٔ Redis 7.4 به بعد را نمی‌پذیرد؛ پس از Redis 8 نمی‌توانید با کپی فایل RDB به Valkey بروید.

اجرای Redis با داکر

در Docker Compose، Redis را بدون انتشار پورت تعریف کنید؛ کانتینرهای دیگر با نام سرویس به آن می‌رسند. اگر پورت لازم است، فقط روی 127.0.0.1 منتشر کنید:

docker run -d --name redis --restart unless-stopped \
  -p 127.0.0.1:6379:6379 -v redis-data:/data redis:8.10

هشدار: طبق صفحهٔ ایمیج رسمی، Protected Mode در این ایمیج خاموش است و -p 6379:6379 پورت را بدون رمز باز می‌کند. پورت منتشرشدهٔ داکر از قوانین UFW هم عبور می‌کند. دسترسی به Docker Hub از ایران در زمان نگارش این مطلب (آبان ۱۴۰۵) به شبکهٔ سرور بستگی دارد و ممکن است رد شود؛ میرور و جزئیات فایروال در آموزش نصب داکر روی اوبونتو آمده است.

امن‌سازی Redis

طبق مستندات، Redis برای کلاینت‌های مورد اعتماد طراحی شده است. اگر پورت آن بی‌حفاظ روی اینترنت باشد، هر کسی داده را می‌خواند و یک FLUSHALL همه‌چیز را پاک می‌کند. حملهٔ قدیمی نوشتن فایل با CONFIG SET dir از Redis 7 به‌طور پیش‌فرض بسته است (enable-protected-configs no)، اما آسیب‌پذیری‌های اجرای کد همچنان پیش می‌آیند.

گام ۱: پیش‌فرض‌های شبکه را نگه دارید

sudo grep -E '^(bind|protected-mode|port) ' /etc/redis/redis.conf

نمونهٔ خروجی:

bind 127.0.0.1 -::1
protected-mode yes
port 6379

اگر همین را دیدید، کاری لازم نیست. خط bind را برای «رفع مشکل اتصال» کامنت نکنید و protected-mode را خاموش نکنید. سراغ rename-command هم نروید؛ مستندات امنیت Redis آن را منسوخ می‌داند.

گام ۲: ساخت کاربران ACL

requirepass روش قدیمی است و یک رمز مشترک برای کاربر default می‌گذارد. روش پیشنهادی مستندات، ACL (فهرست کنترل دسترسی) است: هر برنامه کاربر خودش را دارد و فقط به کلیدها و دستورهای لازم می‌رسد.

فایل ACL را بسازید، به Redis معرفی کنید و با ACL GENPASS دو رمز تصادفی بگیرید:

sudo install -o redis -g redis -m 640 /dev/null /etc/redis/users.acl
echo 'aclfile /etc/redis/users.acl' | sudo tee -a /etc/redis/redis.conf
sudo systemctl restart redis-server
redis-cli ACL GENPASS
redis-cli ACL GENPASS

حالا redis-cli را باز کنید و این دستورها را با رمزهای خودتان بزنید. admin اول ساخته و امتحان می‌شود تا بیرون نمانید:

ACL SETUSER admin on >ADMIN_PASSWORD ~* &* +@all
AUTH admin ADMIN_PASSWORD
ACL SETUSER app on >APP_PASSWORD ~app:* +@all -@dangerous
ACL SETUSER default off resetpass
ACL SAVE
  • ~app:* فقط کلیدهای با پیشوند app: را مجاز می‌کند؛ الگو را با پیشوند برنامه‌تان یکی کنید.
  • -@dangerous دستورهایی مثل FLUSHALL، KEYS، CONFIG، RESTORE و INFO را می‌بندد؛ الگوی کلید به‌تنهایی جلوی FLUSHALL را نمی‌گیرد.
  • default off resetpass ورود بدون رمز را می‌بندد. بدون resetpass پرچم nopass می‌ماند و Protected Mode اتصال‌های بیرونی را، حتی با رمز درست، رد می‌کند.
  • ACL SAVE کاربران را با هش SHA-256 رمزها در users.acl می‌نویسد؛ بدون آن با ری‌استارت از بین می‌روند.
  • کاربر تازه به کانال‌های Pub/Sub دسترسی ندارد؛ در صورت نیاز &app:* را اضافه کنید. اگر برنامه از Lua استفاده نمی‌کند (صف لاراول می‌کند)، -@scripting را هم بگذارید.

حالا اتصال بدون ورود خطا می‌گیرد. آزمون:

redis-cli PING
redis-cli --user app --askpass

دستور اول باید NOAUTH Authentication required. بدهد. در نشست دوم، از این چهار دستور دو تای اول باید کار کنند و دو تای آخر خطای NOPERM بگیرند:

SET app:test ok EX 60
GET app:test
SET other:test no
FLUSHALL

requirepass با aclfile نادیده گرفته می‌شود و تعریف user در redis.conf هم با aclfile جمع نمی‌شود (مستندات ACL).

گام ۳: ورود بدون لو رفتن رمز

گزینهٔ -a رمز را در تاریخچهٔ شل و فهرست پردازه‌ها می‌گذارد. به‌جای آن از --askpass استفاده کنید و برای چند دستور پیاپی یا اسکریپت، متغیر REDISCLI_AUTH را بگذارید:

redis-cli --user admin --askpass

read -rs -p 'Redis password: ' REDISCLI_AUTH; echo; export REDISCLI_AUTH
redis-cli --user admin PING

در ادامهٔ راهنما این متغیر با رمز admin تنظیم شده فرض می‌شود. اگر رمز admin را گم کردید، در /etc/redis/users.acl هش آن را با >NEW_PASSWORD عوض کنید، سرویس را ری‌استارت کنید و بعد از ورود ACL SAVE بزنید تا رمز خام در فایل نماند.

گام ۴: فایروال و اتصال از سرور دیگر

وقتی Redis فقط روی آدرس محلی (loopback) گوش می‌دهد، قانون فایروال لازم نیست و نباید ufw allow 6379 بزنید. اگر برنامه روی سرور دیگری در شبکهٔ خصوصی است، IP خصوصی Redis (در مثال 10.0.0.5) را به خط bind اضافه کنید و پورت را فقط برای IP سرور برنامه (10.0.0.6) باز کنید:

bind 127.0.0.1 -::1 10.0.0.5
sudo systemctl restart redis-server
sudo ufw allow from 10.0.0.6 to any port 6379 proto tcp

Redis به‌طور پیش‌فرض ترافیک را رمزگذاری نمی‌کند و AUTH هم خام فرستاده می‌شود؛ روی اینترنت عمومی از TLS استفاده کنید. برای دسترسی از کامپیوتر خودتان، تونل SSH پورتی باز نمی‌کند:

ssh -N -L 6380:127.0.0.1:6379 user@SERVER_IP
# in a second terminal
redis-cli -p 6380 --user admin --askpass

گام ۵: به‌روزرسانی امنیتی

اوبونتو وصله‌ها را روی همان نسخه اعمال می‌کند؛ مثلاً RediShell (CVE-2025-49844، اجرای کد با اسکریپت Lua) با نسخهٔ 5:7.0.15-1ubuntu0.24.04.2 برای 24.04 بسته شد. پس از شمارهٔ 7.0.15 نمی‌شود فهمید چه چیزی وصله شده است؛ وضعیت هر CVE را در صفحهٔ امنیت اوبونتو ببینید.

مورد تازه‌تر، CVE-2026-25243 است: کاربری که مجوز RESTORE دارد با دادهٔ دست‌کاری‌شده ممکن است کد اجرا کند. Redis آن را اردیبهشت ۱۴۰۵ رفع کرد (مثلاً در 8.6.3) و مرکز امنیت سایبری کانادا نوشته است که طبق گزارش‌های عمومی از آن سوءاستفاده می‌شود. در زمان نگارش این مطلب (آبان ۱۴۰۵) صفحهٔ اوبونتو بستهٔ redis را در 24.04 و 26.04 هنوز «Needs evaluation» نشان می‌دهد، اما بستهٔ Valkey در 26.04 وصله را دارد. راه‌حل موقت، محدود کردن RESTORE با ACL است؛ پس -@dangerous را از کاربر برنامه برندارید.

به‌روزرسانی‌ها را مرتب نصب کنید؛ ارتقای بسته، سرویس را ری‌استارت می‌کند. بستهٔ مخزن رسمی را خودتان با apt upgrade به‌روز کنید، چون به‌روزرسانی خودکار پیش‌فرض اوبونتو فقط مخزن‌های خود اوبونتو را پوشش می‌دهد.

تنظیم حافظه: maxmemory و بیرون‌رانی

به‌طور پیش‌فرض Redis سقف حافظه ندارد و روی سرور کوچک ممکن است با OOM Killer لینوکس بسته شود. مستندات می‌گوید به‌خاطر سربار و تکه‌تکه شدن حافظه، سقف را کمتر از رم آزاد بگذارید (با ۱۰ گیگابایت آزاد، ۸ یا ۹ گیگابایت)؛ در برنامه‌های پرنوشتن هم هنگام ذخیرهٔ RDB یا بازنویسی AOF مصرف رم تا ۲ برابر می‌رسد. روی سرور ۲ گیگابایتی که وب‌سرور و دیتابیس هم دارد، ۲۵۶ مگابایت شروع معقولی است؛ این عدد تجربی و تقریبی است، نه توصیهٔ رسمی.

این دو خط برای کش خالص است؛ آن‌ها را به انتهای /etc/redis/redis.conf اضافه و سرویس را ری‌استارت کنید (یا بدون ری‌استارت با CONFIG SET و بعد CONFIG REWRITE):

maxmemory 256mb
maxmemory-policy allkeys-lru

سیاست بیرون‌رانی (Eviction) تعیین می‌کند در سقف حافظه چه اتفاقی بیفتد:

سیاست رفتار مناسب برای
noeviction (پیش‌فرض) چیزی حذف نمی‌شود؛ نوشتن خطا می‌دهد صف، نشست و داده‌ای که نباید گم شود
allkeys-lru کلیدی که مدت‌ها استفاده نشده حذف می‌شود کش خالص؛ طبق مستندات پیش‌فرض خوبی است

کش و صف را در یک نمونه با allkeys-lru نگذارید، چون کارهای صف هم حذف می‌شوند؛ مستندات برای این حالت دو نمونهٔ جدا را پیشنهاد می‌کند.

تنظیمات لینوکس: overcommit و THP

Overcommit: Redis برای ذخیره در پس‌زمینه از fork استفاده می‌کند و با مقدار پیش‌فرض لینوکس، اگر رم آزاد کافی نباشد، fork ممکن است شکست بخورد. راه‌حل رسمی vm.overcommit_memory = 1 است؛ آن را در /etc/sysctl.d/ می‌نویسیم تا با ریبوت نرود:

echo 'vm.overcommit_memory = 1' | sudo tee /etc/sysctl.d/99-redis.conf
sudo sysctl --system
sysctl vm.overcommit_memory

Transparent Huge Pages: معمولاً کاری لازم نیست. در خروجی cat /sys/kernel/mm/transparent_hugepage/enabled مقدار داخل کروشه فعال است: با madvise یا never مشکلی نیست و با always هم disable-thp yes آن را برای خود Redis خاموش می‌کند. فقط اگر در لاگ هشدار دیدید، echo never | sudo tee /sys/kernel/mm/transparent_hugepage/enabled را بزنید و Redis را ری‌استارت کنید (تا ریبوت بعدی می‌ماند).

ماندگاری داده: RDB و AOF

  • RDB: عکس فوری کل داده در dump.rdb؛ مناسب بکاپ، اما تغییرات بعد از آخرین عکس در خطر است.
  • AOF: ثبت هر نوشتن در فایل؛ با appendfsync everysec (پیش‌فرض) حدود ۱ ثانیهٔ آخر در خطر است.
نیاز تنظیم اگر سرور ناگهان از کار بیفتد
کش خالص save "" کش خالی و از دیتابیس دوباره ساخته می‌شود
نشست و شمارنده پیش‌فرض (RDB) چند دقیقه و با نوشتن کم تا یک ساعت آخر از دست می‌رود
صف و دادهٔ مهم RDB و appendonly yes حدود ۱ ثانیهٔ آخر از دست می‌رود

این مقدارها در redis.conf نوشته می‌شوند. مستندات استفاده از AOF به‌تنهایی را توصیه نمی‌کند. خاموش کردن RDB روی کش بزرگ هم بهایی دارد: بعد از ری‌استارت کش سرد است و درخواست‌ها یکجا به دیتابیس می‌خورند.

روشن کردن AOF روی سرور دارای داده

اگر فقط appendonly yes را در فایل بنویسید و ری‌استارت کنید، Redis از AOF خالی شروع می‌کند و داده‌های موجود را نمی‌بیند (مستندات ماندگاری). روش درست، تغییر روی سرویس در حال اجراست:

sudo cp /var/lib/redis/dump.rdb ~/dump-before-aof.rdb
redis-cli --user admin CONFIG SET appendonly yes
redis-cli --user admin CONFIG REWRITE
redis-cli --user admin INFO persistence | grep -E 'aof_enabled|aof_rewrite_in_progress|aof_rewrite_scheduled|aof_last_bgrewrite_status'

پیش از ری‌استارت بعدی صبر کنید تا aof_enabled:1، دو مقدار بعدی 0 و مقدار آخر ok شود. تعداد کلیدها را با DBSIZE پیش و بعد از ری‌استارت مقایسه کنید.

بکاپ و بازگردانی

کپی dump.rdb هنگام کار Redis امن است:

redis-cli --user admin BGSAVE
redis-cli --user admin INFO persistence | grep -E 'rdb_bgsave_in_progress|rdb_last_bgsave_status'
sudo cp /var/lib/redis/dump.rdb ~/redis-$(date +%F).rdb

دستور آخر را بعد از rdb_bgsave_in_progress:0 و rdb_last_bgsave_status:ok بزنید و نسخه‌ای را بیرون از سرور نگه دارید. بازگردانی با نام فایل خودتان:

sudo systemctl stop redis-server
sudo cp ~/redis-2026-11-08.rdb /var/lib/redis/dump.rdb
sudo chown redis:redis /var/lib/redis/dump.rdb
sudo systemctl start redis-server

اگر AOF روشن است، Redis هنگام راه‌اندازی AOF را می‌خواند و RDB را نادیده می‌گیرد؛ پس پیش از بازگردانی appendonly no بگذارید و بعد AOF را با روش بالا روشن کنید.

مانیتورینگ Redis

وضعیت حافظه، کش و ذخیره را این‌طور ببینید؛ دستور آخر تا Ctrl+C آمار زنده می‌دهد:

redis-cli --user admin INFO memory | grep -E 'used_memory_human|maxmemory_human|maxmemory_policy'
redis-cli --user admin INFO stats | grep -E 'keyspace_hits|keyspace_misses|evicted_keys|rejected_connections'
redis-cli --user admin INFO persistence | grep -E 'rdb_last_bgsave_status|aof_last_write_status'
redis-cli --user admin --stat
  • نرخ موفقیت کش: keyspace_hits / (keyspace_hits + keyspace_misses). اگر پایین است، TTLها کوتاه‌اند یا حافظه کم است.
  • evicted_keys: رشد سریع آن یعنی سقف حافظه برای این حجم داده کم است.
  • وضعیت ذخیره: دو مقدار status باید ok باشند.

دستورهای کند و تأخیر

redis-cli --user admin SLOWLOG GET 10
redis-cli --user admin CONFIG SET latency-monitor-threshold 100
redis-cli --user admin LATENCY DOCTOR
redis-cli --user admin MEMORY DOCTOR
redis-cli --user admin --bigkeys
redis-cli --intrinsic-latency 60
redis-cli --user admin --latency-history
  • SLOWLOG GET دستورهای کندتر از ۱۰ میلی‌ثانیه (پیش‌فرض slowlog-log-slower-than) را نشان می‌دهد.
  • LATENCY DOCTOR فقط وقتی داده دارد که latency-monitor-threshold از ۰ بالاتر باشد.
  • --intrinsic-latency کف تأخیر خود سرور را می‌سنجد و یک هسته را مشغول می‌کند.

KEYS یا SCAN؟

KEYS کل کلیدها را یکجا می‌گردد و روی دیتابیس بزرگ همهٔ کلاینت‌ها را منتظر نگه می‌دارد؛ روی سرور عملیاتی از SCAN استفاده کنید. شمارش و حذف گروهی با پیشوند:

redis-cli --user admin --scan --pattern 'app:cache:*' | wc -l
redis-cli --user admin --scan --pattern 'app:cache:*' | xargs -r -d '\n' -n 100 redis-cli --user admin UNLINK

اتصال برنامه‌ها به Redis

نمونه‌ها با کاربر app و رمز در متغیر محیطی اجرا می‌شوند. در برنامهٔ واقعی رمز را در فایل .env با مجوز 600 نگه دارید، نه در کد:

read -rs -p 'Redis password: ' REDIS_PASSWORD; echo; export REDIS_PASSWORD

PHP با phpredis

sudo apt install php-cli php-redis
<?php
// redis-test.php: quick connection test
$redis = new Redis();
$redis->connect('127.0.0.1', 6379, 2.5);
$redis->auth(['app', getenv('REDIS_PASSWORD')]);
$redis->set('app:hello', 'ok', ['ex' => 60]);
echo $redis->get('app:hello'), PHP_EOL;

با php redis-test.php باید ok ببینید. برای نگهداری نشست‌های PHP در Redis، این دو خط را در php.ini بگذارید و PHP-FPM را ری‌استارت کنید:

session.save_handler = redis
session.save_path = "tcp://127.0.0.1:6379?auth[]=app&auth[]=PASTE_PASSWORD&prefix=app:sess:"

Python با redis-py

sudo apt install python3-redis
# redis_test.py: quick connection test
import os
import redis

r = redis.Redis(
    host="127.0.0.1",
    port=6379,
    username="app",
    password=os.environ["REDIS_PASSWORD"],
    decode_responses=True,
)
r.set("app:hello", "ok", ex=60)
print(r.get("app:hello"))
r.close()

python3 redis_test.py باید ok چاپ کند. در محیط مجازی (venv) بنویسید pip install redis.

Node.js با node-redis

نسخهٔ فعلی کتابخانه (6.x) به Node.js 20 یا بالاتر نیاز دارد. بستهٔ nodejs در Ubuntu 26.04 نسخهٔ 22 است، اما در 24.04 نسخهٔ 18؛ آنجا Node.js جدیدتر نصب کنید یا به‌جای دستور زیر npm install redis@5 را بزنید. نمونهٔ کد با هر دو کار می‌کند.

npm install redis
// redis-test.mjs: quick connection test
import { createClient } from 'redis';

const client = createClient({
  socket: { host: '127.0.0.1', port: 6379 },
  username: 'app',
  password: process.env.REDIS_PASSWORD,
});
client.on('error', (err) => console.error('Redis error:', err));

await client.connect();
await client.set('app:hello', 'ok', { expiration: { type: 'EX', value: 60 } });
console.log(await client.get('app:hello'));
await client.close();

با node redis-test.mjs اجرا کنید.

لاراول و Celery

لاراول در پروژهٔ تازه کش، نشست و صف را روی دیتابیس نگه می‌دارد؛ با این خطوط در .env آن‌ها به Redis می‌روند:

REDIS_CLIENT=phpredis
REDIS_HOST=127.0.0.1
REDIS_PORT=6379
REDIS_USERNAME=app
REDIS_PASSWORD=PASTE_PASSWORD
REDIS_PREFIX=app:
CACHE_STORE=redis
SESSION_DRIVER=redis
QUEUE_CONNECTION=redis

php artisan cache:clear از FLUSHDB استفاده می‌کند که در @dangerous است؛ اگر لازمش دارید، +flushdb را به کاربر اضافه کنید. Horizon پیشوند جدای خودش را دارد؛ HORIZON_PREFIX را هم با app: شروع کنید.

کلیدهای Celery طبق مستنداتش به‌طور پیش‌فرض پیشوند ندارند و Celery از Pub/Sub هم استفاده می‌کند؛ پس در redis-cli با کاربر admin برایش کاربر جدا بسازید:

ACL SETUSER celery on >CELERY_PASSWORD ~* &* +@all -@dangerous
ACL SAVE
broker_url = "redis://celery:PASTE_PASSWORD@127.0.0.1:6379/0"
result_backend = "redis://celery:PASTE_PASSWORD@127.0.0.1:6379/1"

این کاربر همهٔ کلیدها را می‌بیند؛ روی Redis مشترک، گزینهٔ global_keyprefix را هم ببینید.

وردپرس با کاربر ACL

افزونهٔ Redis Object Cache برای پاک کردن کش از FLUSHDB و برای خواندن نسخه از INFO استفاده می‌کند؛ پس کاربر جدا بسازید و رمز را به شکل آرایه بدهید:

ACL SETUSER wp on >WP_PASSWORD ~wp:* +@all -@dangerous +info +flushdb
ACL SAVE
define( 'WP_REDIS_PASSWORD', [ 'wp', 'PASTE_PASSWORD' ] );
define( 'WP_REDIS_PREFIX', 'wp:' );

FLUSHDB کل دیتابیس جاری را پاک می‌کند؛ اگر Redis مشترک است، با WP_REDIS_DATABASE برای هر سایت دیتابیس جدا تعیین کنید.

رفع خطاهای رایج Redis

لاگ اصلی در فایل است و journalctl -u redis-server بیشتر پیام‌های شروع و توقف را دارد:

sudo tail -n 50 /var/log/redis/redis-server.log
نشانه علت محتمل راه‌حل
Connection refused سرویس خاموش است یا روی آن آدرس گوش نمی‌دهد systemctl status redis-server، لاگ و ss -ltnp
Address already in use در لاگ Redis، Valkey یا کانتینری دیگر پورت 6379 را گرفته است sudo ss -ltnp 'sport = :6379' و خاموش کردن یکی از آن‌ها
Aborting Redis startup because of ACL errors فایل users.acl نیست یا خط نامعتبر دارد بررسی مسیر، مالک redis و محتوا
NOAUTH، WRONGPASS یا NOPERM ورود انجام نشده، رمز غلط است یا کاربر مجوز ندارد ACL LOG با admin و اصلاح برنامه یا قانون
DENIED Redis is running in protected mode اتصال بیرونی در حالی که default بدون رمز است ACL SETUSER default off resetpass؛ حالت محافظت را خاموش نکنید
OOM command not allowed به maxmemory رسیده و سیاست اجازهٔ حذف نمی‌دهد سقف بالاتر، TTL برای کلیدها یا allkeys-lru برای کش
Killed process در journalctl -k OOM Killer لینوکس؛ Redis بدون سقف رشد کرده است تنظیم maxmemory و swap

خطای MISCONF

متن خطا با MISCONF Redis is configured to save RDB snapshots شروع می‌شود: آخرین ذخیرهٔ RDB شکست خورده و Redis عمداً نوشتن را بسته است تا بی‌صدا داده از دست ندهید. stop-writes-on-bgsave-error no فقط پیام را پنهان می‌کند؛ علت را پیدا کنید:

df -h /var/lib/redis
sudo ls -ld /var/lib/redis
redis-cli --user admin CONFIG GET dir
عبارت در لاگ علت راه‌حل
No space left on device دیسک پر است آزاد کردن فضا
Permission denied مالک پوشه عوض شده است sudo chown -R redis:redis /var/lib/redis
Read-only file system dir بیرون از پوشه‌های مجاز سرویس است مسیر پیش‌فرض، یا ReadWritePaths= با sudo systemctl edit redis-server
fork: Cannot allocate memory رم آزاد کم است و vm.overcommit_memory روی 0 است تنظیم vm.overcommit_memory

بعد از رفع علت، BGSAVE را بزنید؛ با موفقیت آن، نوشتن خودکار باز می‌شود. اگر Redis فقط کش است، راه تمیز save "" است.

سرور مناسب برای Redis

Redis به دسترسی root و رم آزاد نیاز دارد و طبق مستندات گلوگاهش معمولاً رم یا شبکه است، نه CPU. برای پروژهٔ کوچک، آن را روی همان سرور برنامه نگه دارید. برای دسترس‌پذیری بالا Replication با Sentinel و برای داده‌ای بزرگ‌تر از رم یک سرور، Cluster را ببینید.

اگر سرور ندارید، می‌توانید از سرور مجازی هاکان سرور در ۵۲ لوکیشن استفاده کنید؛ اگر برنامه روی سرور جداست، هر دو را در یک لوکیشن بگذارید. ارتقای منابع سرویس با ثبت تیکت انجام می‌شود؛ پس می‌توانید با رم کم شروع کنید و maxmemory را همراه داده بالا ببرید. تهیهٔ بکاپ بر عهدهٔ کاربر است و با ثبت تیکت هم قابل درخواست است.

پرسش‌های متداول

Redis دیتابیس است یا کش؟

هر دو. Redis پایگاه‌دادهٔ درون‌حافظه‌ای است که می‌تواند داده را روی دیسک هم بنویسد، اما بیشتر کنار یک دیتابیس اصلی به کار می‌رود.

Redis چقدر رم می‌خواهد؟

طبق مستندات، نمونهٔ خالی حدود ۳ مگابایت و ۱ میلیون کلید رشته‌ای کوچک حدود ۸۵ مگابایت می‌گیرد. برای سایت کوچک، ۱۰۰ تا ۲۵۶ مگابایت شروع معقولی است، اما این عدد تجربی و تقریبی است؛ مصرف واقعی را با INFO memory ببینید.

با ری‌استارت سرور داده‌های Redis پاک می‌شود؟

با تنظیمات پیش‌فرض نه؛ هنگام خاموش شدن عادی RDB ذخیره و بعد بارگذاری می‌شود. در قطعی ناگهانی، تغییرات بعد از آخرین عکس از دست می‌رود و با save "" بدون AOF، همهٔ داده پاک می‌شود.

آیا روی هاست اشتراکی می‌شود Redis نصب کرد؟

معمولاً نه، چون نصب سرویس به root نیاز دارد. فقط اگر میزبان خودش Redis را ارائه کند می‌توانید از آن استفاده کنید.

نصب Redis روی Debian چه فرقی دارد؟

نام بسته، سرویس و مسیرها همان است؛ فقط مخزن universe در Debian نیست و ufw جدا نصب می‌شود. Debian 12 نسخهٔ 7.0.15 و Debian 13 نسخهٔ 8.0.2 را دارد و مخزن رسمی Redis هم برای هر دو هست.

جمع‌بندی

Redis ابزاری سریع برای کش، نشست و صف است، نه جایگزین دیتابیس اصلی، و بسیاری از سایت‌های کوچک بدون آن هم خوب کار می‌کنند. اگر لازمش دارید، این چهار تصمیم مهم است: bind روی loopback، کاربران ACL، maxmemory با سیاست مناسب و ماندگاری متناسب با ارزش داده.

قدم بعدی: Redis را روی یک سرور آزمایشی نصب کنید، کاربر app را بسازید، نمونهٔ زبان خودتان را اجرا کنید و نرخ موفقیت کش را پس از یک روز ببینید.