کدام توزیع لینوکس برای سرور؟ مقایسهٔ اوبونتو، دبیان، آلمالینوکس و راکی

فهرست مطالب
- توزیع لینوکس و دو خانوادهٔ اصلی سرور
- هفت معیار انتخاب سیستمعامل سرور
- پایداری در برابر نسخههای تازه
- AppArmor یا SELinux
- مصرف منابع و نسل پردازنده
- جدول پایان پشتیبانی نسخهها
- Ubuntu Pro و ESM برای کاربر داخل ایران
- Debian LTS رایگان است، با چند محدودیت
- اوبونتو یا دبیان؟ مقایسه برای سرور
- آلمالینوکس یا راکی لینوکس؟ جایگزینهای سنتوس
- CentOS چه شد و CentOS Stream چیست؟
- سازگاری با cPanel، DirectAdmin و Plesk
- انتخاب توزیع بر اساس کاربرد
- توزیعهای دیگر و Windows Server
- سیستمعامل سرور فعلی را بشناسید
- پشتیبانی پردازنده از x86-64-v3
- ارتقای نسخهٔ سیستمعامل
- Ubuntu 24.04 به 26.04
- Debian 12 به 13
- AlmaLinux 9 به 10 با ELevate
- اگر هنوز CentOS 7 یا 8 دارید
- مخزن و میرور روی سرور داخل ایران
- اولین کارها بعد از نصب
- بهروزرسانی و وصلهٔ خودکار
- کاربر sudo و ورود با کلید SSH
- فایروال: ufw یا firewalld
- اشتباههای رایج و راهحل
- سیستمعامل سرور در هاکان سرور
- پرسشهای متداول
- بهترین توزیع لینوکس برای سرور کدام است؟
- اوبونتو بهتر است یا دبیان برای سرور مجازی؟
- آلمالینوکس یا راکی لینوکس، کدام را انتخاب کنم؟
- آیا هنوز میتوان از CentOS 7 استفاده کرد؟
- Ubuntu 24.04 را بگیرم یا 26.04؟
- آیا بعداً میتوان سیستمعامل سرور را عوض کرد؟
- کدام توزیع رم کمتری لازم دارد؟
- جمعبندی
اگر نمیدانید کدام توزیع لینوکس برای سرور مناسب است، پاسخ کوتاه این است: برای بیشتر سرورهای تازه Ubuntu 26.04 LTS یا Debian 13، برای cPanel توزیع AlmaLinux و برای نرمافزارهای سازمانی AlmaLinux یا Rocky Linux. در این راهنما با جدول پایان پشتیبانی، سازگاری کنترل پنلها و جدول کاربردها، سیستمعامل سرور مجازی یا اختصاصیتان را با دلیل انتخاب میکنید.
عوض کردن سیستمعامل سرور یعنی نصب دوباره و جابهجایی دادهها، و انتخاب نادرست دیر خودش را نشان میدهد: cPanel نصب نمیشود یا وصلهٔ امنیتی زودتر از عمر پروژه تمام میشود. تاریخها و فهرستهای این مطلب در آبان ۱۴۰۵ با صفحههای رسمی هر پروژه بررسی شدهاند.
بهطور خلاصه:
- سرور تازه بدون کنترل پنل (وردپرس، Docker، Node.js، ربات): Ubuntu 26.04 LTS یا Debian 13؛ برای تازهکار Ubuntu.
- cPanel: AlmaLinux 10 یا 9، یا Ubuntu 24.04؛ نه Rocky (از cPanel 134) و نه Debian.
- DirectAdmin و Plesk: Debian، Ubuntu و AlmaLinux؛ Plesk از Rocky فقط نسخهٔ 8 را میپذیرد.
- نرمافزار سازگار با RHEL: AlmaLinux 10 یا Rocky Linux 10، با وصلهٔ امنیتی تا ۳۱ مه ۲۰۳۵.
- کنار بگذارید: CentOS 7 و 8، CentOS Stream، نسخههای غیر LTS اوبونتو و برای سرور تازه، Debian 12 و Ubuntu 22.04.
- اگر در ایران هستید: طبق شرایط Ubuntu Pro، استفاده از آن (و ESM) در کشورهای تحت تحریم آمریکا مجاز نیست؛ پایان پشتیبانی استاندارد را مبنا بگیرید و میرور داخلی مخزن را تنظیم کنید.
توزیع لینوکس و دو خانوادهٔ اصلی سرور
توزیع (Distribution) لینوکس یعنی هستهٔ لینوکس بههمراه ابزارهای سیستم، مدیر بسته (Package Manager) و سیاست انتشاری که تعیین میکند هر نسخه چند سال وصلهٔ امنیتی میگیرد. نامزدهای جدی سرور در دو خانوادهاند:
- خانوادهٔ Debian: دبیان (Debian) و اوبونتو (Ubuntu)؛ بستههای
.debو مدیر بستهٔapt. - خانوادهٔ Red Hat: آلمالینوکس (AlmaLinux) و راکی لینوکس (Rocky Linux)، بازسازیهای رایگان Red Hat Enterprise Linux (RHEL)، و CentOS Stream؛ بستههای
.rpmو مدیر بستهٔdnf.
دستور نصب بسته، نام بستهها و فایروال پیشفرض در دو خانواده فرق دارد؛ پس آموزشی را دنبال کنید که برای خانوادهٔ سرور شما نوشته شده است. طبق آمار W3Techs در آبان ۱۴۰۵، Ubuntu با فاصلهٔ زیاد رایجترین توزیع شناساییشده روی سایتهای لینوکسی است و Debian دوم؛ پس برای این دو پاسخ آماده بیشتری پیدا میکنید.
هفت معیار انتخاب سیستمعامل سرور
دو معیار اول معمولاً تصمیم را قطعی میکنند:
- عمر پشتیبانی: پایان وصلهٔ امنیتی دیرتر از عمر برنامهریزیشدهٔ سرور.
- سازگاری: فهرست سیستمعامل مجاز پنل (cPanel، DirectAdmin، Plesk) یا نرمافزارتان.
- پایداری یا نسخهٔ تازه: نسخهٔ PHP، Python و کرنل در طول عمر هر نسخه.
- تجربهٔ شما: کار با
aptیاdnf. - لایهٔ امنیتی: AppArmor یا SELinux.
- سختافزار: حداقل رم و نسل پردازنده.
- مخزن در ایران: میرور داخلی برای سرور داخل کشور.
پایداری در برابر نسخههای تازه
توزیعهای سرور در طول عمر هر نسخه فقط وصلهٔ امنیتی و رفع اشکال میدهند و نسخهٔ اصلی نرمافزارها را عوض نمیکنند. نسخههای پیشفرض مخزن رسمی:
| نسخه | کرنل | PHP | Python |
|---|---|---|---|
| Ubuntu 24.04 LTS | 6.8 | 8.3 | 3.12 |
| Ubuntu 26.04 LTS | 7.0 | 8.5 | 3.14 |
| Debian 12 | 6.1 | 8.2 | 3.11 |
| Debian 13 | 6.12 | 8.4 | 3.13 |
| AlmaLinux و Rocky 9 | 5.14 | 8.0؛ 8.1 تا 8.3 اختیاری | 3.9؛ 3.11 و 3.12 با بستهٔ جدا |
| AlmaLinux و Rocky 10 | 6.12 | 8.3؛ 8.4 اختیاری | 3.12؛ 3.14 با بستهٔ جدا |
اگر نسخهٔ تازهتری لازم دارید، توزیع جدیدتر بگیرید یا زبان را از مخزن رسمی سازندهاش نصب و بهروزرسانیاش را خودتان پیگیری کنید. روی سرور اختصاصی با سختافزار تازه، کرنل جدیدتر احتمال شناختهشدن کارت شبکه و کنترلر دیسک را بیشتر میکند؛ Ubuntu LTS برای همین کرنل جدیدتر HWE را هم اختیاری میدهد.
AppArmor یا SELinux
هر دو لایهٔ کنترل دسترسی اجباری (MAC) هستند و برنامهٔ نفوذشدهای مثل وبسرور را محدود نگه میدارند. Ubuntu و Debian (از Debian 10) بهطور پیشفرض AppArmor دارند؛ AlmaLinux و Rocky از SELinux در حالت اجباری (Enforcing) استفاده میکنند که سختگیرتر است و تازهکارها را بیشتر با خطای Permission denied روبهرو میکند. روی سرور پنلدار این معیار کماثر است: cPanel خاموش بودن SELinux را الزامی میداند و Plesk روی Debian غیرفعال کردن AppArmor را میخواهد. روی سرور بدون پنل، SELinux را برای رفع خطا خاموش نکنید؛ معمولاً یک تنظیم مشخص کافی است (نمونه در بخش «اشتباههای رایج»).
مصرف منابع و نسل پردازنده
حداقل رم رسمی خود سیستمعامل:
- Debian 13 بدون محیط گرافیکی: ۵۱۲ مگابایت (پیشنهادی ۱ گیگابایت)
- Ubuntu 24.04: ۱ گیگابایت با ایمیج ابری و ۱٫۵ گیگابایت با نصب از ISO
- AlmaLinux: ۱٫۵ گیگابایت؛ Rocky Linux 10 در مستنداتش ۱ تا ۲ گیگابایت
رم برنامهها جداست و روی سرور کوچک، Debian سبکترین شروع است. مهمتر نسل پردازنده است: RHEL 10 و Rocky Linux 10 فقط روی پردازندهای با سطح x86-64-v3 (از جمله AVX2؛ بیشتر پردازندههای حدود ۲۰۱۳ به بعد) اجرا میشوند و در سرور مجازی، این به مدل پردازندهای بستگی دارد که مجازیساز نشان میدهد. AlmaLinux 10 نسخهٔ جداگانهٔ x86_64_v2 هم دارد و Ubuntu و Debian در نسخهٔ پیشفرض amd64 چنین پیشنیازی ندارند.
جدول پایان پشتیبانی نسخهها
هر توزیع یک دورهٔ پشتیبانی کامل دارد و یک دورهٔ فقط امنیتی؛ سرور متصل به اینترنت نباید از تاریخ دوم عبور کند. تاریخها از صفحههای رسمی Ubuntu، Debian، AlmaLinux، Rocky Linux و CentOS است:
| نسخه | پایان پشتیبانی کامل | پایان وصلهٔ امنیتی رایگان | برای سرور تازه |
|---|---|---|---|
| Ubuntu 26.04 LTS | مه ۲۰۳۱ | مه ۲۰۳۱؛ با Ubuntu Pro تا مه ۲۰۳۶ | بله |
| Ubuntu 24.04 LTS | مه ۲۰۲۹ | مه ۲۰۲۹؛ با Ubuntu Pro تا مه ۲۰۳۴ | اگر پنل یا نرمافزار بخواهد |
| Ubuntu 22.04 LTS | مه ۲۰۲۷ | مه ۲۰۲۷؛ با Ubuntu Pro تا مه ۲۰۳۲ | نه |
| Debian 13 | ۹ اوت ۲۰۲۸ | ۳۰ ژوئن ۲۰۳۰ (LTS) | بله |
| Debian 12 | ۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ (تمامشده) | ۳۰ ژوئن ۲۰۲۸ (LTS) | نه |
| AlmaLinux و Rocky 10 | ۳۱ مه ۲۰۳۰ | ۳۱ مه ۲۰۳۵ | بله |
| AlmaLinux و Rocky 9 | ۳۱ مه ۲۰۲۷ | ۳۱ مه ۲۰۳۲ | اگر نرمافزار بخواهد |
| AlmaLinux و Rocky 8 | ۳۱ مه ۲۰۲۴ (تمامشده) | ۳۱ مه ۲۰۲۹ | نه |
| CentOS Stream 9 و 10 | انتشار پیوسته | ۳۱ مه ۲۰۲۷ و ۳۱ مه ۲۰۳۰ | برای سرور عملیاتی نه |
| CentOS Linux 7 و 8 | تمامشده | ۳۰ ژوئن ۲۰۲۴ و ۳۱ دسامبر ۲۰۲۱ | نه؛ مهاجرت کنید |
عمر نسخه از روز انتشار شمرده میشود: سروری که آذر ۱۴۰۵ با Debian 12 راه بیفتد حدود یک سال و نیم وصله دارد و با Debian 13 حدود سه سال و نیم. نسخههای غیر LTS اوبونتو، مثل 26.10، فقط ۹ ماه پشتیبانی میشوند. نسخهٔ اصلی تازه را هم روز اول روی سرور عملیاتی نصب نکنید؛ پنلها و مخزنهای جانبی معمولاً چند ماه بعد پشتیبانی را اضافه میکنند.
Ubuntu Pro و ESM برای کاربر داخل ایران
Canonical برای نسخههای LTS پنج سال پشتیبانی استاندارد میدهد و اشتراک Ubuntu Pro پنج سال دیگر وصلهٔ امنیتی با نام ESM اضافه میکند. اشتراک شخصی آن تا ۵ دستگاه رایگان است، اما طبق شرایط آن کاربر نباید در کشوری تحت تحریم OFAC یا EAR آمریکا باشد یا سرویس را در چنین کشوری به کار ببرد، و ایران از این کشورهاست. پس اگر در ایران هستید، برنامهریزی را بر پایهٔ پایان پشتیبانی استاندارد بگذارید.
پشتیبانی استاندارد هم فقط بستههای مخزن Main را پوشش میدهد و پوشش Universe جزو Ubuntu Pro است. سهم Universe را در سرورتان ببینید و برای نرمافزار مهمی از آن، اطلاعیههای امنیتی را خودتان دنبال کنید یا نسخهٔ مخزن رسمی سازندهاش را نصب کنید:
pro security-status
Debian LTS رایگان است، با چند محدودیت
پس از سه سال پشتیبانی کامل، تیم Debian LTS دو سال دیگر وصلهٔ امنیتی رایگان از همان مخزن امنیتی همیشگی میدهد، اما فقط برای چند معماری اصلی (از جمله amd64) و نه برای همهٔ بستهها. بستههای بیرون از پوشش را اینطور ببینید:
sudo apt install debian-security-support
check-support-status
پشتیبانی کامل Debian 12 تا ۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ (۲۰ تیر ۱۴۰۵) بود و اکنون با تیم LTS است؛ Debian 11 هم ۳۱ اوت ۲۰۲۶ از LTS خارج شد.
اوبونتو یا دبیان؟ مقایسه برای سرور
Ubuntu از Debian ساخته میشود و هر دو apt و بیشتر نام بستهها را مشترک دارند؛ تفاوت در پشتیبان، چرخهٔ انتشار و پیشفرضهاست:
| معیار | Ubuntu LTS | Debian |
|---|---|---|
| پشتیبان | شرکت Canonical | جامعهٔ داوطلب Debian |
| انتشار و عمر | هر دو سال؛ ۵ سال پشتیبانی استاندارد | حدود هر دو سال؛ ۳ سال کامل و ۲ سال LTS |
| وصلهٔ امنیتی خودکار | از پیش فعال | بسته به نصب؛ بررسی کنید |
| cPanel | Ubuntu 24.04 | پشتیبانی نمیشود |
| پوشش امنیتی | Main؛ Universe با Ubuntu Pro | بیشتر main؛ استثناها با check-support-status |
Ubuntu را بگیرید اگر تازهکارید، cPanel میخواهید یا نسخهٔ تازهتر زبانها برایتان مهم است. Debian را بگیرید اگر سیستمی حداقلی با تغییرات کم میخواهید یا رم سرور کم است. عمر وصلهٔ رایگانشان نزدیک است: Debian 13 تا ژوئن ۲۰۳۰ و Ubuntu 26.04 تا مه ۲۰۳۱.
آلمالینوکس یا راکی لینوکس؟ جایگزینهای سنتوس
پس از آنکه Red Hat در اواخر ۲۰۲۰ تمرکز CentOS را به CentOS Stream برد، AlmaLinux و Rocky Linux بهعنوان بازسازی رایگان RHEL ساخته شدند و تاریخهای پشتیبانی یکسانی دارند. از ۲۰۲۳ که Red Hat دسترسی عمومی به کد منبع RHEL را محدود کرد، AlmaLinux سازگاری باینری (ABI) را هدف گرفته، یعنی برنامهٔ ساختهشده برای RHEL اجرا شود، و Rocky سازگاری کامل «باگبهباگ» را. تفاوتهای عملی:
| معیار | AlmaLinux | Rocky Linux |
|---|---|---|
| cPanel | 8، 9 و 10 | از cPanel 134 به بعد پشتیبانی نمیشود |
| Plesk | 8، 9 و 10 | فقط 8 |
| DirectAdmin | 8، 9 و 10 | 8، 9 و 10 |
| ارتقای درجا با ELevate | 8 به 9 و 9 به 10 | از ۳ نوامبر ۲۰۲۵ پشتیبانی نمیشود |
| پردازندهٔ x86-64-v2 در نسخهٔ 10 | نسخهٔ جداگانهٔ v2 | پشتیبانی نمیشود |
| میرور رسمی داخل ایران | چند میرور ثبتشده | در زمان نگارش ثبت نشده |
برای هاستینگ و هر جا پای کنترل پنل در میان است، AlmaLinux کمریسکتر است؛ Rocky برای نرمافزاری مناسب است که دقیقاً رفتار RHEL را انتظار دارد. اگر سرور cPanel شما روی Rocky است (cPanel از نسخهٔ 134 ارتقا را روی آن مسدود کرده)، اسکریپت رسمی almalinux-deploy آن را در همان نسخهٔ اصلی به AlmaLinux تبدیل میکند و طبق راهنمای مهاجرت AlmaLinux با cPanel، Plesk و DirectAdmin کار میکند؛ پیش از اجرا بکاپ کامل بگیرید.
CentOS چه شد و CentOS Stream چیست؟
CentOS Linux 8 در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۱ و CentOS Linux 7 در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۴ به پایان عمر رسیدند و آسیبپذیریهای تازه روی آنها باز میماند؛ با این حال در همان آمار W3Techs، CentOS هنوز روی سایتهای بیشتری از AlmaLinux و Rocky روی هم دیده میشود. CentOS Stream جانشین آن نیست: به تعریف خود پروژه، توزیعی با انتشار پیوسته و کمی جلوتر از RHEL است، یعنی تغییرها زودتر به آن میرسند و عمر هر نسخه کوتاهتر است. برای آزمودن آیندهٔ RHEL مفید است، نه سرور عملیاتی؛ cPanel و Plesk هم آن را پشتیبانی نمیکنند.
سازگاری با cPanel، DirectAdmin و Plesk
اگر کنترل پنل نصب میکنید، فهرست رسمی پنل حرف آخر را میزند. وضعیت در آبان ۱۴۰۵ طبق مستندات cPanel، DirectAdmin و Plesk:
| پنل | سیستمعاملهای پشتیبانیشده | نکتهٔ مهم |
|---|---|---|
| cPanel | AlmaLinux 8، 9 و 10؛ CloudLinux 8 تا 10؛ Ubuntu 24.04 LTS | Rocky از نسخهٔ 134 حذف شده، Debian پشتیبانی نمیشود و SELinux باید خاموش باشد |
| DirectAdmin | Debian 12 و 13؛ Ubuntu 22.04، 24.04 و 26.04؛ AlmaLinux، Rocky و RHEL 8 تا 10 | گستردهترین فهرست؛ هر نسخه تا چند ماه پس از پایان عمر رسمیاش پشتیبانی میشود |
| Plesk | Ubuntu 22.04، 24.04 و 26.04؛ Debian 12 و 13؛ AlmaLinux 8 تا 10؛ Rocky 8 | پیشنهاد Plesk: Ubuntu 26.04، Debian 13 و AlmaLinux 10؛ روی Debian پیش از نصب، AppArmor غیرفعال شود |
cPanel را فقط روی سیستمعاملی که تازه نصب شده راه بیندازید و حذفش هم فقط با نصب دوبارهٔ سیستمعامل ممکن است؛ پس پیش از خرید لایسنس سی پنل، توزیع و نسخه را با این فهرست تطبیق دهید. cPanel نسخهٔ تازهٔ Ubuntu را همراه نسخهٔ LTS بعدی خودش اضافه میکند و 26.04 هنوز در فهرستش نیست. CloudLinux توزیعی پولی از خانوادهٔ Red Hat و مخصوص هاستینگ اشتراکی است. DirectAdmin با هر دو خانواده کار میکند؛ اگر لایسنس دایرکت ادمین میگیرید، توزیعی را انتخاب کنید که بهتر میشناسید.
انتخاب توزیع بر اساس کاربرد
| کاربرد | پیشنهاد اول | جایگزین | دلیل |
|---|---|---|---|
| وردپرس یا سایت PHP بدون پنل | Ubuntu 26.04 LTS | Debian 13 | بیشتر آموزشهای LEMP |
| cPanel | AlmaLinux 10 | AlmaLinux 9 یا Ubuntu 24.04 | فهرست رسمی cPanel |
| DirectAdmin | Debian 13 یا AlmaLinux 10 | Ubuntu 24.04 یا 26.04 | همه در فهرست رسمی |
| Plesk | Ubuntu 26.04 یا Debian 13 | AlmaLinux 10 | پیشنهاد خود Plesk |
| Docker و کانتینر | Ubuntu LTS یا Debian 13 | AlmaLinux 10 | فهرست رسمی Docker Engine |
| اپ Node.js یا Python | Ubuntu 26.04 LTS | Debian 13 | Python تازهتر |
| ربات یا اسکریپت روی سرور کمرم | Debian 13 | Ubuntu 26.04 | کمترین رم لازم |
| نرمافزار سازگار با RHEL | AlmaLinux 10 یا Rocky 10 | نسخهٔ 9 همان توزیع | وصله تا ۲۰۳۵ |
| مجازیسازی روی سرور اختصاصی | Proxmox VE (بر پایهٔ Debian) | Debian 13 یا Ubuntu 26.04 با KVM | ابزار آمادهٔ ماشین مجازی |
| تازهکار با لینوکس | Ubuntu 24.04 یا 26.04 LTS | Debian 13 | بیشترین آموزش |
Docker در فهرست رسمیاش AlmaLinux و Rocky را ندارد، اما مستندات Rocky نصب از مخزن RHEL داکر را آموزش میدهد و Podman هم در مخزن این خانواده هست.
توزیعهای دیگر و Windows Server
Fedora تقریباً هر شش ماه نسخهٔ تازه با حدود ۱۳ ماه پشتیبانی میدهد و Arch انتشار پیوسته (Rolling) دارد؛ این دو و openSUSE Leap در فهرست cPanel، DirectAdmin و Plesk نیستند. Alpine بیشتر ایمیج پایهٔ کانتینر است تا سیستمعامل سرور و توزیعهای دسکتاپ مثل Linux Mint برای سرور ساخته نشدهاند. اگر نرمافزارتان فقط روی ویندوز اجرا میشود، مثل ASP.NET قدیمی یا متاتریدر، سراغ سرور مجازی ویندوز بروید.
سیستمعامل سرور فعلی را بشناسید
پیش از دنبال کردن هر آموزش، نسخه و خانوادهٔ سیستمعامل را ببینید:
grep -E '^(PRETTY_NAME|VERSION_ID|ID|ID_LIKE)=' /etc/os-release
hostnamectl
uname -r
خروجی دستور اول روی Debian 13:
PRETTY_NAME="Debian GNU/Linux 13 (trixie)"
VERSION_ID="13"
ID=debian
سطر ID_LIKE خانواده را نشان میدهد: روی Ubuntu debian و روی AlmaLinux و Rocky "rhel centos fedora"؛ خود Debian آن را ندارد. hostnamectl در سطر Virtualization نوع مجازیسازی (مثلاً kvm) و uname -r کرنل در حال اجرا را نشان میدهد.
پشتیبانی پردازنده از x86-64-v3
پیش از نصب Rocky Linux 10 یا نسخهٔ پیشفرض AlmaLinux 10، روی سیستم فعلی (Ubuntu 22.04، Debian 12، AlmaLinux 9 یا جدیدتر) این دستور را بزنید:
/lib64/ld-linux-x86-64.so.2 --help | grep supported
اگر سطر x86-64-v3 (supported, searched) را دیدید، پردازنده مناسب است. اگر بالاترین سطر x86-64-v2 بود، Rocky 10 با خطای Fatal glibc error: CPU does not support x86-64-v3 بالا نمیآید؛ AlmaLinux 10 نسخهٔ x86_64_v2، نسخهٔ 9، Ubuntu یا Debian را بگیرید یا از ارائهدهنده بپرسید مدل پردازندهٔ مجازی قابل تغییر است یا نه.
ارتقای نسخهٔ سیستمعامل
ارتقا به نسخهٔ اصلی بعدی ریسک دارد: فایلهای تنظیمات، نسخهٔ PHP و پایگاه داده عوض میشوند و مخزنهای جانبی ممکن است آماده نباشند. پیش از هر ارتقا:
- بکاپ کامل بیرون از سرور بگیرید و اگر ارائهدهندهتان اسنپشات میدهد، یکی هم بسازید.
- راه دسترسی دوم، مثل کنسول وب، را امتحان کنید.
- سیستم را کامل بهروز و ریاستارت کنید و یادداشتهای انتشار نسخهٔ مقصد را بخوانید.
- ارتقا را داخل
tmuxاجرا کنید (tmux new -s upgrade؛ پس از قطع SSH:tmux attach -t upgrade) و اگر نصب نیست، اول نصبش کنید.
Ubuntu 24.04 به 26.04
Canonical این ارتقا را پس از انتشار 26.04.1، از ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ (۷ مهر ۱۴۰۵) باز کرده است:
sudo apt update && sudo apt full-upgrade
sudo reboot
sudo do-release-upgrade
ابزار پیش از تغییر تأیید میخواهد و دربارهٔ فایلهای تنظیماتی که تغییر دادهاید میپرسد؛ اگر مطمئن نیستید، نسخهٔ فعلی را نگه دارید. اگر از راه SSH وصل هستید، ابزار یک سرویس SSH دوم روی پورت 1022 بالا میآورد تا اگر اتصال قطع شد از آن وارد شوید؛ با فایروال فعال، این پورت را فقط در طول ارتقا باز کنید:
sudo ufw allow 1022/tcp
# after the upgrade:
sudo ufw delete allow 1022/tcp
Debian 12 به 13
Debian ابزار جداگانهای ندارد و ارتقا با تغییر نام نسخه در فایلهای مخزن انجام میشود. خلاصهٔ یادداشتهای انتشار Debian 13:
sudo apt update && sudo apt full-upgrade
grep -rl bookworm /etc/apt/sources.list /etc/apt/sources.list.d/ 2>/dev/null
# replace bookworm with trixie in every file listed above, e.g.:
sudo sed -i 's/bookworm/trixie/g' /etc/apt/sources.list
sudo apt update
sudo apt upgrade --without-new-pkgs
sudo apt full-upgrade
sudo reboot
--without-new-pkgs اول بستههایی را ارتقا میدهد که به حذف یا نصب بستهٔ دیگری نیاز ندارند تا ارتقای کامل، بستههای لازم را پاک نکند. مخزنهای جانبی مثل Docker را پیش از شروع غیرفعال و بعد نسخهٔ trixie آنها را اضافه کنید. پس از ارتقا، sudo apt modernize-sources فایلهای مخزن را به قالب جدید deb822 میبرد.
AlmaLinux 9 به 10 با ELevate
در خانوادهٔ Red Hat ارتقای نسخهٔ اصلی با ابزار Leapp انجام میشود و پروژهٔ ELevate آن را برای توزیعهای رایگان آورده است: CentOS 7 به AlmaLinux 8، و 8 به 9 و 9 به 10 در همان توزیع. ELevate از ۳ نوامبر ۲۰۲۵ دیگر Rocky را پشتیبانی نمیکند و تیم Rocky هم نصب تازه و انتقال داده را توصیه میکند. مراحل روی AlmaLinux 9 طبق راهنمای ELevate:
sudo dnf update -y && sudo reboot
sudo dnf install -y https://repo.almalinux.org/elevate/elevate-release-latest-el$(rpm --eval %rhel).noarch.rpm
sudo dnf install -y leapp-upgrade leapp-data-almalinux
sudo leapp preupgrade
# fix the inhibitors in /var/log/leapp/leapp-report.txt, then:
sudo leapp upgrade
sudo reboot
preupgrade چیزی نصب نمیکند و فقط گزارش میسازد؛ طبق راهنما، اجرای اولش معمولاً با چند مانع متوقف میشود که باید رفع کنید. روی سرور cPanel از cPanel ELevate استفاده کنید. ارتقا به AlmaLinux 10 روی پردازندهٔ x86-64-v2 فعلاً فقط با نسخهٔ آزمایشی ELevate NG ممکن است.
اگر هنوز CentOS 7 یا 8 دارید
کمخطرترین مسیر، سرور تازه با AlmaLinux 10، Ubuntu یا Debian و انتقال دادههاست تا سرور قدیمی راه برگشت بماند؛ روی cPanel، ابزار Transfer Tool در WHM حسابها را منتقل میکند. اگر ارتقای درجا (In-place) تنها راه است، CentOS 8 (از 8.4 به بالا) با almalinux-deploy و CentOS 7 با ELevate به AlmaLinux 8 میرسند و تا 10 دو ارتقای دیگر لازم است؛ هر مرحله را اول روی نسخهٔ آزمایشی امتحان کنید.
مخزن و میرور روی سرور داخل ایران
روی سرور داخل ایران، مخزن خارجی ممکن است کند باشد یا در اختلال ارتباط بینالملل در دسترس نباشد. میرور (Mirror) داخلی همان بستهها را از داخل کشور میدهد، هرچند در زمان اختلال ممکن است با منبع اصلی همگام نماند؛ امضای بستهها هم مثل قبل بررسی میشود.
- Ubuntu: فهرست رسمی میرورهای Ubuntu بیش از ده میرور داخل ایران دارد و میرور کشوری
ir.archive.ubuntu.comدر زمان نگارش پاسخ میداد. - Debian: فهرست رسمی میرورهای Debian در زمان نگارش یک میرور داخل ایران دارد.
- AlmaLinux و Rocky:
dnfنشانی میرورها را از سرویس mirrorlist پروژه میگیرد که معمولاً میرورهای نزدیک را برمیگرداند. فهرست AlmaLinux چند میرور داخل ایران دارد، اما در فهرست میرورهای فعال Rocky در زمان نگارش میرور ایرانی نیست.
در Ubuntu 24.04 و 26.04 نشانی مخزن در سطر URIs فایل /etc/apt/sources.list.d/ubuntu.sources است؛ از آن نسخهٔ پشتیبان بگیرید، فقط URIs بخش اول را عوض کنید و بخش security.ubuntu.com را اگر در دسترس است نگه دارید تا وصلهها بیفاصله برسند. در Debian نشانی deb.debian.org را در فایلهای مخزن عوض کنید.
sudo cp /etc/apt/sources.list.d/ubuntu.sources /root/ubuntu.sources.bak
sudo nano /etc/apt/sources.list.d/ubuntu.sources
# first block: URIs: http://ir.archive.ubuntu.com/ubuntu/
sudo apt update
در AlmaLinux اگر خود سرویس mirrorlist در دسترس نبود، در فایلهای /etc/yum.repos.d/almalinux-*.repo سطر mirrorlist را با # غیرفعال و سطر baseurl را فعال کنید و نشانی میرور داخلی را جای repo.almalinux.org/almalinux بگذارید. برای سنجش دسترسی به مخزنها:
for u in https://deb.debian.org/debian/ http://archive.ubuntu.com/ubuntu/ https://repo.almalinux.org/almalinux/ https://registry-1.docker.io/v2/; do
printf '%-45s ' "$u"; curl -sI -o /dev/null -m 10 -w '%{http_code}\n' "$u"
done
کد 200، 3xx یا 401 یعنی مسیر باز است، 403 معمولاً یعنی سرویس IP ایران را رد کرده و 000 یعنی اتصال برقرار نشده است. Docker Hub روی IP ایران خطای 403 میدهد؛ راهحلها در آموزش نصب داکر روی اوبونتو آمده است.
اولین کارها بعد از نصب
این سه کار را پیش از نصب هر برنامهای انجام دهید.
بهروزرسانی و وصلهٔ خودکار
# Ubuntu / Debian
sudo apt update && sudo apt full-upgrade
# AlmaLinux / Rocky
sudo dnf upgrade --refresh
اگر کرنل بهروز شد، ریاستارت کنید؛ در Ubuntu فایل /var/run/reboot-required و در AlmaLinux و Rocky دستور sudo dnf needs-restarting -r این را نشان میدهد. Ubuntu وصلههای امنیتی را از پیش خودکار نصب میکند (هر دو مقدار در فایل /etc/apt/apt.conf.d/20auto-upgrades باید "1" باشد). برای Debian و خانوادهٔ Red Hat:
# Debian
sudo apt install unattended-upgrades
sudo dpkg-reconfigure -plow unattended-upgrades
# AlmaLinux / Rocky 9 and 10: security updates only
sudo dnf install dnf-automatic
sudo sed -i 's/^upgrade_type = .*/upgrade_type = security/; s/^apply_updates = .*/apply_updates = yes/' /etc/dnf/automatic.conf
grep -E '^(upgrade_type|apply_updates)' /etc/dnf/automatic.conf
sudo systemctl enable --now dnf-automatic.timer
خروجی grep باید upgrade_type = security و apply_updates = yes باشد. نصب خودکار بهطور پیشفرض سرور را ریاستارت نمیکند؛ برای وصلههای کرنل زمان ثابتی بگذارید.
کاربر sudo و ورود با کلید SSH
# Ubuntu / Debian (as root)
adduser deploy
usermod -aG sudo deploy
# AlmaLinux / Rocky (as root)
useradd -m deploy
passwd deploy
usermod -aG wheel deploy
در Debian اگر sudo نبود، با root دستور apt install sudo را بزنید. بعد کلید SSH را برای کاربر تازه بگذارید و پس از آزمودن، ورود با رمز را ببندید؛ مراقب فایلهایی مثل 50-cloud-init.conf در /etc/ssh/sshd_config.d/ باشید که در بعضی ایمیجهای ابری ورود با رمز را باز نگه میدارند. اتصال به سرور را در آموزش اتصال به سرور لینوکسی از طریق SSH ببینید.
فایروال: ufw یا firewalld
# Ubuntu (ufw is installed but inactive); on Debian first: sudo apt install ufw
sudo ufw allow OpenSSH
sudo ufw allow 80,443/tcp
sudo ufw enable
# AlmaLinux / Rocky (firewalld)
sudo dnf install -y firewalld
sudo systemctl enable --now firewalld
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=http --add-service=https
# custom SSH port? also: sudo firewall-cmd --permanent --add-port=2222/tcp
sudo firewall-cmd --reload
پیش از ufw enable، SSH یا پورت تغییریافتهٔ آن را باز کنید. در firewalld، منطقهٔ پیشفرض public از قبل ssh روی پورت 22 را باز دارد؛ پورت غیراستاندارد را با سطر --add-port اضافه کنید و تا ورود از پنجرهٔ دیگری را امتحان نکردهاید، نشست فعلی را نبندید. پورتهایی که کانتینرهای Docker منتشر میکنند از قوانین ufw و firewalld عبور میکنند. منطقهٔ زمانی را هم تنظیم کنید: sudo timedatectl set-timezone Asia/Tehran.
اشتباههای رایج و راهحل
| نشانه | علت محتمل | راهحل |
|---|---|---|
| نصب یا ارتقای cPanel روی Rocky یا Debian متوقف میشود | سیستمعامل در فهرست cPanel نیست | سرور تازه: AlmaLinux یا Ubuntu 24.04؛ cPanel موجود روی Rocky: almalinux-deploy |
Nginx روی AlmaLinux به اپ Node.js وصل نمیشود: (13: Permission denied) while connecting to upstream |
SELinux اتصال شبکهای وبسرور را بسته است | sudo setsebool -P httpd_can_network_connect 1 |
پس از PasswordAuthentication no ورود با رمز هنوز باز است |
فایلی در sshd_config.d زودتر خوانده میشود |
تنظیم در فایلی با نام 00- در همان پوشه و بررسی با sudo sshd -T |
پس از ufw enable اتصال SSH قطع شد |
قانون SSH اضافه نشده بود | ورود از کنسول وب و ufw allow OpenSSH |
پس از ارتقای Debian، apt update برای یک مخزن خطا میدهد |
مخزن جانبی هنوز bookworm است | آن فایل را در sources.list.d بهروز یا غیرفعال کنید |
سیستمعامل سرور در هاکان سرور
سرور مجازی هاکان سرور در ۵۲ لوکیشن ارائه میشود. سیستمعاملهای قابل تحویل بسته به لوکیشن فرق میکند؛ لینوکس روی همهٔ لوکیشنها هست و اگر ویندوز یا سیستمعامل خاصی لازم دارید، پیش از خرید با تیکت بپرسید. پس توزیع را با همین راهنما انتخاب کنید و سرور لینوکس را با کوچکترین پلنی که کافی است شروع کنید؛ ارتقای منابع سرویس با ثبت تیکت انجام میشود. سرورهای صفحهٔ خرید سرور اختصاصی هم با لینوکس، ویندوز یا هر پلتفرم مجازیسازی که بخواهید تحویل داده میشوند.
لینوکس را روی هر لوکیشنی میتوانید بگیرید، از سرور مجازی روسیه تا سرور مجازی هنگ کنگ.
اگر فقط یک سایت وردپرسی دارید و نمیخواهید سیستمعامل را مدیریت کنید، شاید هاست لینوکس کافی باشد که در هاکان سرور مبتنی بر cPanel و LiteSpeed است و در ایران و اروپا ارائه میشود. لایسنس cPanel، DirectAdmin و Plesk را هاکان سرور پس از ثبت تیکت و دریافت اطلاعات ورود سرور فعال میکند و بعد از آن میتوانید رمز را عوض کنید. پشتیبانی فنی ۲۴ ساعته از طریق تیکت در دسترس است.
پرسشهای متداول
بهترین توزیع لینوکس برای سرور کدام است؟
توزیعی که برای همه مناسب باشد وجود ندارد: بدون پنل Ubuntu 26.04 LTS یا Debian 13، برای cPanel توزیع AlmaLinux 10 و برای نرمافزار سازگار با RHEL، AlmaLinux 10 یا Rocky Linux 10.
اوبونتو بهتر است یا دبیان برای سرور مجازی؟
Ubuntu برای تازهکار، cPanel و نسخههای تازهتر زبانها؛ Debian برای سرور حداقلی و کمرم. کار روزمره با apt در هر دو تقریباً یکی است.
آلمالینوکس یا راکی لینوکس، کدام را انتخاب کنم؟
برای هاستینگ و کنترل پنل AlmaLinux، چون cPanel دیگر Rocky را پشتیبانی نمیکند و Plesk فقط Rocky 8 را میپذیرد؛ Rocky برای نرمافزاری که رفتار دقیقاً یکسان با RHEL میخواهد.
آیا هنوز میتوان از CentOS 7 استفاده کرد؟
سرور روشن میماند، اما از ۳۰ ژوئن ۲۰۲۴ وصلهٔ امنیتی رایگان نمیگیرد و مخزنهایش به بایگانی رفتهاند؛ دادهها را به سرور تازه منتقل کنید.
Ubuntu 24.04 را بگیرم یا 26.04؟
برای سرور تازه 26.04 که تا مه ۲۰۳۱ وصله میگیرد؛ 24.04 را وقتی بگیرید که پنل یا نرمافزارتان، مثل cPanel در زمان نگارش، هنوز 26.04 را پشتیبانی نمیکند.
آیا بعداً میتوان سیستمعامل سرور را عوض کرد؟
بله، با نصب دوبارهٔ سیستمعامل (Reinstall) که دیسک را پاک میکند؛ پس اول بکاپ بیرون از سرور بگیرید. برای جابهجایی بدون قطعی، روی سرور دوم نصب کنید و پس از انتقال، رکورد DNS را عوض کنید.
کدام توزیع رم کمتری لازم دارد؟
Debian، با حداقل رسمی ۵۱۲ مگابایت بدون محیط گرافیکی؛ Ubuntu برای ایمیج ابری ۱ گیگابایت و AlmaLinux ۱٫۵ گیگابایت اعلام میکند. رم برنامهها جداست و سرور cPanel دستکم ۲ و ترجیحاً ۴ گیگابایت رم میخواهد.
جمعبندی
انتخاب توزیع لینوکس برای سرور با دو سؤال شروع میشود: پنل یا نرمافزارتان چه چیزی را پشتیبانی میکند، و سرور چند سال باید وصله بگیرد. بدون محدودیت پنل Ubuntu 26.04 LTS یا Debian 13، برای cPanel توزیع AlmaLinux 10 و برای نرمافزار سازگار با RHEL، AlmaLinux یا Rocky Linux 10؛ و اگر در ایران هستید، پایان پشتیبانی استاندارد Ubuntu را مبنا بگیرید، نه ESM.
قدم بعدی: نسخهای با دورترین تاریخ وصله بگیرید که در فهرست پنل و نرمافزارتان هست و پس از تحویل، کارهای بخش «اولین کارها بعد از نصب» را انجام دهید.


